Koerdenleider ücalan heeft de tijd mee

De galg. Daar liepen ze allemaal naar toe, om onder dwang het leven vaarwel te zeggen. Turkije heeft een rijke historie wat dat betreft. Koerdische seperatisten werden gehangen, jonge socialisten ook. Militaire coupplegers hebben zelfs een keer een afgezette premier opgehangen.

Maar Abdullah ücalan hoeft voorlopig de galg niet van dichtbij te bekijken. De PKK-leider heeft de tijd mee.

De beslissing om de doodstraf voorlopig niet uit te voeren nam de regering op dezelfde dag dat een in de bergen gesneuvelde soldaat werd begraven. Een paar dagen geleden hadden afvallige PKK-militanten in bondgenootschap met de maoistische guerrilla-organisatie Tikko zeven soldaten vermoord.

De begrafenis in Ankara bood aan Grijze Wolven en familieleden van gesneuvelde soldaten de kans om met leuzen de doodstraf voor ücalan te eisen. De moeders van de dode soldaten zijn vaak gewone huisvrouwen uit kleine plaatsen in Anatolië. De mooiste foto's van hun zonen hebben ze met liefde laten inlijsten. Bij alle demonstraties dragen ze die foto's op hun borst. ,,Dood die hond van een Apo'', schreeuwen ze met tranen in de ogen.

Ook op deze begrafenis doen ze dat. President Demirel en enkele ministers zijn er ook. Een van de moeders roept tegen hen kwaad en huilerig: ,,Verraadt de martelaren niet. Ze zijn voor het vaderland gestorven. Hang die terrorist op.''

De staat heeft ücalan altijd als een monster en een babymoordenaar afgeschilderd. De overgrote meerderheid van het Turkse volk dacht dat de PKK-leider bij een arrestatie meteen vermoord zou worden. In het uiterste geval zouden ze hem wel uit het vliegtuig gooien. De verbazing is groot, nu hij niet eens de doodstraf krijgt.

Emine Katlar, een 56-jarige moeder van een gesneuvelde soldaat, die nooit aan betogingen meedoet: ,,Mijn verdriet kon ik verdragen, omdat mijn zoon voor het vaderland is gestorven. Maar nu zie ik dat de terroristenleider gespaard wordt. Als ik een tweede zoon had gehad, zou ik hem na deze les nooit naar het front sturen.''

Het besluit van de regering heeft ook bij veel Grijze Wolven kwaad bloed gezet. Het hoofdkantoor van de extreem rechtse MHP (Nationale Beweginspartij) raakte gisteren bedolven onder telefoons en faxen van razende partijleden. Ze vinden dat hun leider Devlet Bahceli de zaak verraden heeft door akkoord te gaan met het voorstel van premier Ecevit om eerst op het oordeel van het Europese Hof voor Mensenrechten te wachten.

In deze MHP-partij, waar de leider traditiegetrouw als een soort heilige wordt gezien, vanwege de oude gebruiken van de Turken, heeft dat besluit zelfs kritiek op de partijleider geleid. Devlet Bahceli, die 7 uur volhield dat het parlement moest stemmen over de executie, gaf tenslotte toe aan het verzoek van Ecevit om het dossier te laten rusten. Minister Somuncuoglu van de MHP: ,,We hadden als partij besloten dat het parlement zich moest buigen over deze zaak. Helaas stel ik vastdat onze leider Bahceli premier Ecevit niet heeft kunnen overtuigen. Het tegenovergestelde heeft plaatsgevonden. Ik wens de families van gesneuvelde soldaten veel geduld toe.''

Ecevit zei dat bij het minste misbruik van dit besluit het dossier alsnog naar het parlement gaat. Ofwel: als de PKK zich niet koesthoudt, wordt ücalan snel naar de galg gestuurd. Ecevit liet ook doorschemeren dat het ongewenst is dat ücalan wekelijks uitspraken doet via zijn advocaten.

De oppositie in het parlement is allerminst tevreden met het besluit van de regering. Bülent Arinc namens de islamistische Partij van de Deugd: ,,Het is een grote leugen dat ücalan alsnog opgehangen wordt als de PKK tot actie overgaat. Ze houden het volk voor de gek. Ik roep de beide partijen op om hun beloftes van voor de verkiezingen na te komen.''

Tegenover de boze reacties in Turkije stonden blijde geluiden uit de Europese Unie. De voorzitter van de Europese commissie, Romano Prodi, noemde het uitstel van de executie 'positief nieuws'. Zweden en Frankrijk zijn blij en de Raad van Europa spreekt van een 'moedig besluit'. Ook veel Turkse kranten waren voorzichtig tevreden.

Drie inwoners van Istanbul dachten er anders over. Zij staken zichzelf in brand, uit protest. Dat deden ze op een betoging bij de militaire begraafplaats Edirnekapi. Ze liggen met verbrande benen in het ziekenhuis.