Sorgdrager (2)

Winnie Sorgdrager besluit de vorige eeuw met een behartenswaardige column. Ik ben het helemaal met haar eens. Haar voorlaatste alinea heeft me aan het denken gezet: ,,Daarmee wordt de verantwoordelijkheid afgeschoven''. En: ,,De overheid kan normen die verloren zijn gegaan niet weer terugbrengen.'' Wat is de overheid? Dat zal zij als juriste beter weten dan ik. Uiteindelijk maakt de overheid net als elke gewone burger deel uit van de maatschappij, met dit verschil dat zij van de medeburgers de opdracht heeft gekregen (binnen de beperkte mogelijkheden die een democratie biedt) uit te voeren wat de samenleving wil. Daarvoor hebben we met zijn allen een systeem gecreëerd om de stem van de gewone burger zoveel mogelijk te doen gelden. De overheid kan dus niet ,,hooguit constateren en het debat aangaan'', nee, de overheid heeft de opdracht en de plicht (en is ook de enige om) maatregelen te nemen, om misstanden te bestrijden en te voorkomen. Dit laat onverlet dat 'een betere samenleving begint bij jezelf' (Bond zonder Naam-oprichter Henri de Greeve: 'Verbeter de wereld, begin bij jezelf'). Maar je invloed als burger is beperkt, ook wettelijk. Ik kan een medeburger niet verplichten zich op een bepaalde manier te gedragen. De overheid kan dat wel. Als gewoon burger kan ik slechts met een medeburger over een bepaald gedrag discussiëren en hem proberen over te halen, meer niet.

Is het bijvoorbeeld een smeerboel op straat na de feestdagen en doet de vuilophaaldienst hier niets aan, wie moet je daar dan op aanspreken? Jawel: de overheid! Tenzij deze het zaakje intussen verkocht heeft, dan wordt je doorverwezen naar ...? Het is misschien wel zinvol met je buurman eens te overleggen dat die vuilniszakken op een ander tijdstip buiten gezet moeten worden, maar wel voorzichtig, want er zijn mensen voor minder in elkaar geslagen. De 'sterke arm' kan dit wel en heeft ook die plicht. Sorgdragers column lijkt op een indirect pleidooi voor privatisering. De samenleving heeft een aantal basisbehoeften (openbaar nut): onderwijs, gezondheid, wonen, veiligheid, energie. Indertijd heeft de samenleving bedacht dat deze zaken van primair belang zijn voor ons aller welzijn en aldus werd de overheid opgedragen deze naar behoren een invulling te geven. Het lijkt er nu op dat diezelfde burger dit te duur vindt, dit niet wil betalen en (althans een democratische meerderheid, lijkt het) een ander signaal doorgeeft naar de overheid: ,,Ik houd het geld liever in mijn zak, ieder voor zich, God voor ons allen, dus geen overheid, die is te duur''.

Als de overheid verantwoordelijkheid heeft te nemen, alsjeblieft, neem die dan en schuif die niet af op de burger, die in veel gevallen machteloos is in al dat private machtsgeweld.