Servische kerk tot kritiek op nationalisme gemaand

AMSTERDAM - De Servisch-orthodoxe kerk moet kritischer kijken naar haar verleden en vooral naar haar relatie met het Servisch nationalisme. Dat is aldus staflid H. van Beek van de Wereldraad van kerken een van de conclusies van de hoge oecumenische delegatie die Joegoslavië onlangs heeft bezocht.

Hoewel de Servisch-orthodoxe kerk het beleid van oud-premier Slobodan Milosevic veroordeelde -overigens pas toen dat geen vruchten bleek af te werpen-, wordt ze nog steeds geïdentificeerd met de opkomst van het Servisch-nationalisme. En inderdaad laten leden, onder wie priesters en bisschoppen, nationalistische geluiden horen. Dat vindt Van Beek geen gunstige ontwikkeling. ,,Een aantal mensen die wij ontmoetten, had een uitgesproken hekel aan niet-Serviërs. Aan de kerk de taak daar iets aan te doen.''

De aandacht van de Servisch-orthodoxe kerk wordt volgens het staflid volledig in beslag genomen door de recente machtswisseling in Belgrado en de anti-Servische stemming in het onder Kfor-beheer staande Kosovo.

,,De kerk wordt zo opgeslokt door de externe veranderingen dat ze haar eigen problemen dreigt te vergeten.'' Van Beek denkt hierbij aan het feit dat de laatste tijd steeds meer jongeren hun weg naar de kerk vinden. ,,Dat is een mooie ontwikkeling, maar de kerk heeft geen idee hoe ze daarmee om moet gaan. Ik hoop dat men niet terugkeert naar de 'goede oude tijd', want die was in dit geval niet goed.''

Van Beek maakte deel uit van een zeskoppige delegatie van de Wereldraad en de Conferentie van Europese kerken (Kek). Andere leden waren onder meer Konrad Raiser, secretaris-generaal van de Wereldraad, en zijn Kek-collega Keith Clements.

Anderhalf jaar geleden liet een staflid van Kek, Rüdiger Noll, na eenzelfde soort oecumenisch bezoek, maar toen aan Kosovo, weten dat Wereldraad en Kek te lang aan de leiband van de Servisch-orthodoxe kerk hadden gelopen. Dat gold wat hem betrof met name in de strijd om Kosovo. In navolging van de Servische kerk veroordeelden beide oecumenische organen de Navo-bombardementen op klein-Joegoslavië, maar niet de etnische zuiveringen in Kosovo. Dat laatste had misschien wel gemoeten, erkende Noll.

Sindsdien stelt men zich kritischer op tegenover de Servische orthodoxen. Kennelijk is bij de twee oecumenische organen de angst voor een uittreden van deze kerk wat getemperd.