'Charta' voor oecumene kan 'een stap vooruit' zijn

DEN BOSCH - Het Europees oecumenisch handvest, dat zondag in Straatsburg wordt ondertekend, roept geen warmte op. ,,Het stuk is niet echt inspirerend. Er is kennelijk een grote kloof tussen de geleefde oecumene op het grondvlak en de officiële kerkelijke gesprekken'', zegt Geert van Dartel van de Katholieke vereniging voor oecumene Athanasius en Willibrord.

De Charta Oecumenica, opgesteld door de Conferentie van Europese Kerken (Kek) en de Raad van Europese bisschoppenconferenties, bevat richtlijnen voor meer samenwerking en dialoog. Het stuk ,,heeft geen leerstellig of dogmatisch karakter noch is het bindend op basis van de kerkelijke wetten'', aldus de inleiding. Als de rooms-katholieke, protestantse en orthodoxe kerken zich aan de afspraken houden, geschiedt dat op vrijwillige basis.

Het belang ervan wordt pas zichtbaar als de kerken er iets mee doen, zegt Van Dartel. De Raad van Kerken is wil de tekst voor de Nederlandse situatie uitwerken. Van Dartel noemt het een stap vooruit: de hoogste kerkleiders uit Europa zetten uiteen wat zij onder oecumene verstaan.

Tot de voornemens behoren het uitbannen van vooroordelen jegens andere kerken en het bevorderen van oecumenische openheid in de theologische opleiding. Bij evangelisatie mogen geen morele druk of financiële lokkertjes worden gebruikt. Ieder heeft het recht zelf zijn geloof of kerk te kiezen.

Verder roept de tekst op tot het verminderen van misverstanden tussen meerderheids- en minderheidskerken. Van Dartel noemt het een goede zaak niet langer over 'sekten' te spreken. De orthodoxe kerken gebruiken dit 'denigrerende' woord ook voor protestantse kerken die daar al lang zitten. In hun reactie op de ontwerptekst hadden de Samen-op-wegkerken er bezwaar tegen gemaakt.

In een afzonderlijk deel over de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor Europa wordt het misbruik van godsdienst en kerk voor etnische en nationalistische doeleinden veroordeeld. Tot de aanbevelingen behoort onder meer het bevorderen van de positie en van de gelijke rechten van vrouwen op alle terreinen van de samenleving. Dit wordt niet uitgewerkt voor de kerk. Het omstreden thema van de priesterwijding van vrouwen komt in het stuk niet voor.

Over de ontwerp-Charta is de afgelopen anderhalf jaar door de oecumenelobby in Europa druk vergaderd. Het is de bedoeling dat de metropoliet Jeremias van het Oecumenisch patriarchaat van Constinopel namens de Kek en kardinaal Miroslav Vlk van Praag, namens de rk bisschoppen van Europa, zondag een stuk tekenen dat ook pas dan officieel gepubliceerd wordt.

Het 'Charta', als handvest voor het interkerkelijk verkeer in Europa, een lijst van rechten en plichten, is de concrete vrucht van de tweede Europese Oecumenische kerkendag in 1997 in het Oostenrijkse Graz.