'Dammen wordt nooit echt een professionele sport'

Wouter van Beek kent het verwijt van defaitist, zelf houdt hij het op realist als hij zegt: ,,Dammen wordt nooit echt een professionele sport.'' De voorzitter van de wereld damfederatie (FMJD) die dit jaar even snel was weggestuurd als weer herkozen, noemt de kritiek van topspelers ,,een frustratie die ik me goed kan voorstellen''. Maar een structurele verbetering ziet hij niet.

UTRECHT - Het blijkt uiteindelijk een wonderlijke wisselwerking. Zijn professie cultureel antropoloog bracht Wouter van Beek in 1991 de functie van voorzitter van de mondiale damfederatie. Dat regentschap betaalt het beroep terug met interessant, soms zelfs wrang studiemateriaal.

Dat werd in maart ten overvloede duidelijk toen hij het slachtoffer werd van een ,,Russisch complot''. Op het moment dat Van Beek de grafrede uitsprak bij de laatste rustplaats van zijn schoonvader, werd hij tijdens het congres van de FMJD als preses aan de kant geschoven.

Het voert te ver diep in te gaan op de politieke achtergronden van de vreemde, mislukte coup, die vooral draaide rond de benoeming van een (Russische) vice-voorzitter van het 64-ruitendammen. Die sport heeft internationaal weinig aanzien, maar is in Rusland dé volkssport met naar de zin van Van Beek te veel verschillende wereldkampioenen.

Van Beek werd met een Russische motie weggestemd, waarop tot verbijstering van de opposanten het gehele bestuur opstapte. Nederland dreigde, met steun van Polen en Kameroen, de FMJD te verlaten als terstond verkiezingen zouden volgen. Dat verlies konden de Oost-Europeanen niet nemen, met Nederland als spil in het dammen. Waar het (weinige) geld valt te verdienen en de meeste toernooien worden gehouden. Zie het dubbele WK voor vrouwen afgelopen week in Velp.

Van Beek is uiteindelijk nooit weg geweest. Hij bereidde met zijn bestuur een nieuwe structuur voor en werd vorige week herkozen. ,,Dat het bestuur na die motie achter mij stond, daar hadden de Russen niet op gerekend. Dat zouden ze namelijk zelf nooit doen. Russen worden beheerst door titels en functies. Het is een uitdaging met die verschillende uitingen om te gaan. Toen ik in een emotionele situatie hoorde dat ik was afgezet, kwam dat hard aan. Maar ik weet dat Russische connecties anders zijn. Dat maakt het interessant, begrijpelijk en verteerbaar.''

Die andere visie werd ook helder tijdens het eerste WK dat in het Oostblok werd gehouden. Riga gaf het evenement terug; Moskou leek de reddende engel. ,,Het WK was slechts een excuus om het congres te houden. Het toernooi ging in tegen alle waardigheid van een WK. Zonder het toegezegde prijzengeld, onder slechte omstandigheden. Voor het congres waren kosten noch moeite gespaard.''

Sijbrands had zich teruggetrokken, Wiersma weigerde deel te nemen zonder financiële toezeggingen, het jonge talent Koifman gaf voorkeur aan inkomsten uit zijn baan. ,,Als bond hadden we onze twijfels, we werden lang aan het lijntje gehouden. Het speelhotel ging van uitstekend naar redelijk tot slecht. En dan sta je vlak voor aanvang voor een dilemma. Afblazen? Dat was nog erger geweest dan een slecht toernooi. Bovendien laten de statuten het niet toe.''

Van Beek (57) is oud-jeugdkampioen van Nederland maar gaf de voorkeur aan studie en beroep, cultureel antropoloog. Via Afrika, het werelddeel dat hij veelvuldig bezoekt, kwam hij terug in het dammen. Ook al omdat baan en sportfunctie tijdens reizen goed waren te combineren.

,,In '80 was Mali kandidaat voor het WK. Toen heb ik gezegd: wacht niet op een brief, Afrikanen sturen geen brief. Die moet je zelf bezoeken. Tien jaar lang ben ik intermediair geweest tussen werelddamfederatie en Afrika. Ik heb aan de wieg gestaan van diverse Afrikaanse bonden, onder meer die van Kameroen. Zodra ze zich daar organiseren, zijn ze sterk.''

Die ontwikkelingen sterken Van Beek in zijn streven dammen op de internationale sportkaart te zetten. Sinds de sport in 2000 is erkend door de koepel van sportfederaties GAISF, zijn subsidies van overheden en NOC veiliggesteld. Een volgende stap is dammen onderbrengen in een multi-sportevenement zoals de World Games.

Professionalisme wordt door de grootmeesters gevraagd. Dat kan Van Beek niet garanderen. ,,Als een vermogend iemand als Berlusconi of Tapi zich meldt, stap ik opzij. Ook al vrees ik dat het slechts een korte termijnoplossing voor de spelers is. Maar die is er niet zomaar. Kijk naar het schaken. Daar dacht men een mecenas binnen te halen, nu blijkt het een investeerder.''

Voor het eerst gaat de FMJD zelf op zoek naar sponsors. Van Beek weet na een gesprek met NOC-NSF hoe moeilijk dat is. ,,Zelfs het handbalverbond en de volleybalbond hebben problemen met sponsorwerving. De tweedeling in de sport, tussen miljonairs en anderen, is heel slecht.''

,,Er komt van grootmeesters veel kritiek op ons, maar die is niet helemaal realistisch. Dammen wordt nooit echt een professionele sport. Met spelen is geen brood te verdienen. Een dozijn dammers leeft van de sport als pseudo-professional. Russen kunnen met Nederlands geld in Rusland leven. Nederlanders moeten erbij coachen of schrijven of hebben een vrouw die voor inkomen zorgt. Het kan beter, daarom gaan we zelf naar sponsors zoeken. Maar ik geloof niet dat de situatie structureel zal veranderen.''

,,Ik krijg het verwijt defaitist te zijn, ik spreek liever van realist. De kritiek van de topspelers komt voort uit frustratie, zeker in Rusland. Tot '91 kon men daar van het spel leven, daarna was dat over. Zeker coaches vormen een probleem, die leven in pure armoede. Daar zit de pijn. Wat dat betreft kan ik me de frustratie heel goed voorstellen.''