De onbetaalbare schoonheid van krakend ijs

Wanneer het kwik daalt, is de professional verloren. Het hart duldt geen tegenspraak meer. De liefhebber in de marathonschaatser staat op, ondanks de steeds strengere wetten der commercie. De schoonheid van het krakende ijs is onbetaalbaar.

Terwijl de competitie om de KNSB Cup in een beslissende fase is beland, spanden vele kopstukken uit het peloton zich gistermiddag bovenmatig in tijdens een 'flutwedstrijdje' in het Groningse Noordlaren. De verklaring laat zich raden: natuurijs.

De honger naar een Elfstedentocht is groot. Zo groot dat zelfs een ondergelopen skeelerbaan tegenwoordig tot de verbeelding spreekt. In 1997 konden de helden van het afzien voor het laatst hun status in Nederland bevestigen. Sindsdien was er niet één lange toertocht meer mogelijk over sloten en meren.

Ook gisteren draaiden de schaatsers hun rondjes weer noodgedwongen over een kleine baan, met een totale lengte van slechts 333 meter. Het mocht de pret niet drukken. ,,We zijn net een stel zwangere vrouwen'', grijnsde René Ruitenberg. ,,Bij het eerste graadje onder nul kruipen we 's nachts uit ons bed om naar de thermometer te kijken. De hormonen gieren door ons lijf.''

Natuurijs is anders. Natuurijs leeft, getuige ook het hoge aantal toeschouwers dat het inwonertal van Noordlaren (zevenhonderd) ruimschoots overtrof. Dries van Wijhe werd op zijn wenken bediend. De echo uit het verleden verklaarde onlangs nog op de televisie dat hij bij zijn opvolgers vooral de dollartekens in de ogen ziet. Het plezier moet voorop staan, doceerde hij.

Gisteren was iedereen een winnaar, wanneer lachende gezichten tenminste als maatstaf mogen gelden. Ook Ruitenberg was in een opperbest humeur, hoewel hij halverwege de strijd staakte. Het vele zand in het bevroren water had een braam geslagen in zijn schaats. Gegeven zijn beginnende keelontsteking leek verder rijden de boerenzoon te veel van het goede. Vandaag al wacht de herkansing, tijdens de derde natuurlijke wedstrijd in Gieten. Eind december had Veenoord de primeur.

,,Op kunstijs heersen de belangen van de sponsors. Het natuurijs laat oude tijden herleven. Het is plotseling gemoedelijker onder de collega's. De sfeer verandert. Het gekibbel stopt. We praten alleen nog maar over het weer.''

De vrieskou decultiveert het peloton, met al zijn gekleurde sponsorpakken. Kunstijs kent weinig verrassingen. De fullprofs kunnen het aantal mogelijke slagen per bocht of recht einde dromen. De natuur daarentegen is grillig en stelt haar eigen wetten.

Een 'prikslag' is vereist. Degene die met al zijn gewicht op één been leunt is immers een makkelijke prooi voor scheuren of oneffenheden. Meer aanpassingen zijn nodig. De gebruikelijke diepe zit, waarbij veel druk op het ijs wordt uitgeoefend, is weinig effectief meer. Omdat de schaatsen bot zijn.

,,Op natuurijs is de techniek minder belangrijk. Het komt aan op kracht en conditie. Dan komen de echte boeren boven. Alleen de sterksten kunnen onder die omstandigheden winnen.''

Ruitenberg heeft deels gelijk. Jan Maarten Heideman, de absolute nummer één van dit moment, wint inderdaad de sprint van de tien koplopers. Maar hij is een parttime fysiotherapeut.

De klassementsleider om de KNSB Cup, de prestigieuze jaarlijkse competitie, had geen moment getwijfeld over deelname. Zijn naaste concurrent, Miel Roozendaal, liet om energie te sparen wel verstek gaan. Het was Heideman om het even. ,,Het kan best zo zijn dat Miel dit weekeinde op het kunstijs zal toeslaan. Dat zie ik dan wel weer. Ik kan mijn benen nu niet stilhouden. Winnen kun je overal, maar winnen op natuurijs is het allermooiste.''