'Aruba kan zich niet in zijn eentje weren'

Henny Eman is voor de laatste keer als premier in Nederland. De minister-president van Aruba komt bij zijn finale missie niet om geld vragen. Van Den Haag verwacht Eman steun bij de bestrijding van de internationale georganiseerde misdaad. De eerste minister: ,,Aruba is maar een eilandje dat gedwongen is mee te spelen met de grote jongens''.

DEN HAAG - De charmante Arubaan zit 25 jaar in de politiek. De 53-jarige levensgenieter is tien jaar premier van Aruba. De meest begeerde vrijgezel van het eiland leidde Aruba naar een status aparte binnen het koninkrijk. Tien jaar later wist hij te voorkomen dat Aruba op de afgesproken datum onafhankelijk werd.

,,Het is buiten proporties'', zegt Eman tussen de bedrijven door in zijn Haagse hotel. Aruba is twaalf kilometer breed en dertig kilometer lang. Er wonen krap 100000 zielen. Een gemeenschap met zo'n omvang kan zich niet in z'n eentje weren tegen de misdaadkartels, vindt hij. ,,Er gaat een te groot percentage van het budget naar het bestrijden van criminaliteit. Dat valt niet op te brengen''.

Eman heeft bij de Nederlandse regering een aantal suggesties neergelegd en die zijn in vruchtbare aarde gevallen. ,,De gevangenis KIA met zo'n 200 cellen zit voor meer dan tachtig procent vol met vreemdelingen.'' De premier lacht breeduit. ,,Met Venezuela hebben we een verdrag dat de gevangenen mogen kiezen waar ze hun straf mogen uitzitten. Er is er niet een die kant opgegaan. Colombia wil zijn landgenoten niet eens hebben.''

Het voorstel van Eman houdt in dat Nederland gedetineerden zou kunnen overnemen. Eman: ,,De handhaving van de rechtstaat is tenslotte een koninkrijkszaak.'' Een andere wens is de versterking van de kustwacht en de douane. ,,Het is reëel te onderzoeken wat lokaal en wat internationaal opsporingswerk is.''

In Nederland vindt Eman een willig oor. Dat is wel eens anders geweest. Nederlandse politici beweerden tot een paar jaar geleden dat het bestuur op Aruba warme banden onderhield met de maffia. De toenmalige VVD-leider Bolkestein betitelde het eiland als een 'roversnest'. Eman was daar woedend over. ,,Daarover hebben we gezegd: 'Kom en kijk, wij hebben niets te verbergen'. Daarvoor hebben we Nederlanders in huis gehaald, de Commissie-De Ruiter. En die vond niets bijzonders.''

Waar kwam dat louche imago dan toch vandaan? De minister-president heeft wel een vermoeden. ,,Ik denk dat de veiligheidsdienst de contacten in de vrije economische zone heeft aangezien voor criminele activiteiten. Die sector is onderzocht, maar ook de casino's, banken en hotels. Ernstige misstanden zijn niet aangetroffen. Maar het papegaaiencircuit was al in gang gezet en zie dat maar eens te stoppen.''

De opvallende economische vlucht van Aruba kan ook een rol gespeeld hebben. 1985 was een rampjaar voor het eiland. De Lago-raffinaderij werd onverwacht gesloten. De internationale recessie sloeg daardoor extra hard op The Happy Island toe. ,,Een jaar later kwam de aparte status. Dat gaf ons de vrijheid los van de andere Antilliaanse eilanden voor onszelf de boel op te bouwen. Met al die goede investeerders kwamen ook kwade mee, maar die hebben geen vaste voet aan de grond gekregen.''

In de ogen van Eman is het nooit de bedoeling geweest dat Aruba onafhankelijk zou worden. Nederland heeft lang op het standpunt gestaan, óf afscheid nemen óf binnenboord blijven. Eman: ,,Afgedwongen onafhankelijkheid, zoals in 1996 zogenaamd was afgesproken, kan niet volgens het internationale recht. Tenminste, als de bevolking dat niet wil. En Aruba wenst niet meer en niet minder dan een status aparte''.

De aparte status heeft Aruba geen windeieren gelegd. Het eiland bloeit economisch zo voorspoedig, dat zelfs op de rem getrapt moet worden. Eman: ,,In hoeverre Aruba zich nog kan ontwikkelen is een vraag voor de nieuwe generatie. Meestal maakt een politicus pas plaats voor een opvolger als hij sterft of verjaagd wordt. Ik was beide niet van plan, ik ga zelf.''