Kiesrecht

Ulli d'Oliveira ondersteunt het conceptprogramma van de PvdA waarin ervoor gepleit wordt het kiesrecht zo uit te breiden dat niet-Nederlanders die hier wonen ook mee kunnen stemmen bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten en de Tweede Kamer (Podium, 3 oktober).

D'Oliveira onderbouwt de op het eerste gezicht zo vanzelfsprekende stelling hiervoor dat integratie veronderstelt dat iedereen gelijke rechten en gelijke plichten heeft. Maar bij nader inzien is het de vraag of dit voorstel wel zo vanzelfsprekend is. Zo veronderstelt de participatie in onze democratische samenleving een minimale kennis van de democratische principes en spelregels en van ons partijpolitiek bestel. Een geloofwaardige participatie in de democratie veronderstelt bovendien de aanwezigheid van een zekere democratische gezindheid. Ook als iemand om politieke redenen zijn land ontvlucht is, maakt hem dat nog niet tot een democraat. De Afghanen, die voor het communisme vluchtten, behoeven niet democratischer te zijn dan de communisten, die zich aan de wraak van de Taliban onttrokken. Juist doordat beide partijen zich zo intolerant opstelden, dwongen ze de tegenstander te vluchten. Wederzijds beschuldigt men elkaar zelfs van oorlogsmisdaden. Voor degenen, die zich hier om economische redenen gevestigd hebben, is affiniteit met de democratie evenmin vanzelfsprekend. Ze zijn de armoede van een primitieve maatschappij ontvlucht, maar ze hebben de daarbij behorende autoritaire opvattingen, de dogmatische godsdienstige overtuiging en de minachting voor de in hun ogen decadente Westerse levensstijl vaak in hun geestelijke bagage meegenomen. Juist de verworvenheden van de jaren zestig met zijn waardering voor antiautoritaire verhoudingen en zijn seksuele vrijheid met de daarbij behorende emancipatie van vrouwen en homoseksuelen zijn hun daarom vaak een gruwel. Maar de politiek gaat in de fout als men op grond van politieke naïefheid bij deze buitenlanders een vanzelfsprekende democratische ontwikkeling veronderstelt, die nog allerminst vanzelfsprekend is. Deze naïviteit verklaart ook de verbaasde reacties van politici als ze de resultaten horen van opiniepeilingen onder allochtonen. We zullen buitenlanders de mogelijkheid moeten bieden om voldoende kennis en inzicht te vergaren. Het kiesrecht op gemeentelijk niveau zoals dat nu bestaat, biedt trouwens al de mogelijkheid om praktische politieke ervaring op te doen.