Veel doden bij geweld op Borneo

AMSTERDAM - Bij etnisch geweld op het Indonesische eiland Borneo zijn zeker honderd doden gevallen. Groepen gewapende Dayaks -de oorspronkelijke bewoners van Borneo- hebben zeker 15000 immigranten uit andere delen van Indonesië op de vlucht gejaagd.

De politie in het industriestadje Sampit zegt dat zeker twintig immigranten zijn onthoofd. De aanvallers zouden met de hoofden van hun slachtoffers 's nachts triomfantelijk door de straten van Sampit paraderen. Of die berichten kloppen, is nog niet geheel duidelijk. Ziekenhuizen melden dat er 55 doden zijn geborgen, geen van die slachtoffers was onthoofd.

Het geweld dat zondag losbarstte, heeft Sampit in vijf dagen tijd veranderd in een oorlogszone. De afgelopen dagen arriveerden vierhonderd extra politieagenten en 230 militairen in de provincieplaats in het zuiden van Kalimantan (zoals het Indonesische deel van Borneo heet). Desondanks berichtte de politie gisteren dat gewapende Dayaks de stad omsingeld houden.

Zeker 15000 immigranten zitten in paniek samengepakt in politiebureaus, ziekenhuizen en andere overheidsgebouwen. Het leger durft de vluchtelingen niet over de weg te evacueren en stuurt een boot.

De crisis belette de Indonesische president Wahid gisteren niet om twee weken naar het buitenland te vertrekken. Hij wuifde de zorgen over zijn afwezigheid weg. ,,Ik zie het probleem niet. Vice-president Megawati Soekarnoputri is er ook nog', zei Wahid, voor hij in het vliegtuig stapte op weg naar Afrika en het Midden-Oosten. Hij gaat onder andere op pelgrimage naar Mekka.

Wahids positie is uiterst kwetsbaar geworden sinds hij door het parlement is gekapitteld voor zijn betrokkenheid bij twee corruptieschandalen. De minister van defensie van Indonesië waarschuwde gisteren dat er een kans is dat de tegenstanders van Wahid de komende weken zijn gezag verder proberen te ondermijnen. Ze zouden nieuw geweld kunnen proberen uit te lokken, zei minister Mafud.

Dat is al eens eerder gebeurd. In september was Wahid in het buitenland toen milities in West-Timor drie hulpverleners van de Verenigde Naties vermoordden.

De rellen in Sampit braken zondag los. Volgens de politie trokken woedende Dayaks de straat op omdat twee lokale ambtenaren hun baan waren kwijtgeraakt bij een reorganisatie. Ze hadden juist gerekend op betere posities nu de provincies in het land per 1 januari meer autonomie hebben gekregen, en meer geld. De twee ex-ambtenaren zijn aangehouden. In Palangkaraya, ook in het zuiden van Kalimantan, houden Dayaks het waarnemend hoofd van de politie gegijzeld.

Sampit ligt aan een rivierdelta in het zuiden van Kalimantan. In dit gebied arriveerden tijdens het bewind van president Soeharto honderdduizenden 'transmigranten' uit met name het overbevolkte eiland Madoera. De meesten verhuisden gedwongen. De oorspronkelijke bewoners, de Dayaks, werden een minderheid in eigen land en verloren hun landbouwgrond. Velen zijn veroordeeld tot bittere armoede.

In 1997 en 1999 was Kalimantan ook al toneel van bloedig etnisch geweld, eveneens tussen Dayaks en immigranten. Twee jaar geledenvielen daarbij 290 doden. In de provinciehoofdplaats Pontianak werd in oktober van het afgelopen jaar nog de avondklok ingesteld na drie dagen van bloedige rellen.