Levensjaren

Een gezonde manier van leven, gegarneerd met een dagelijks portie vitaminen en andere heilzame stoffen, zal onze gemiddelde levensverwachting nimmer naar de honderd opkrikken. Als we echt in meerderheid de eeuw over willen, zullen we het proces van veroudering ingrijpend moeten vertragen. Lees: de mens verbouwen.

In feite zitten mensen in de rijkere landen aan hun tax, becijfert de epidemioloog S. Jay Olshansky in Science (23/2). Hij ziet hooguit kleine winst: als de sterfte verder daalt, halen de Fransen gemiddeld (mannen en vrouwen bij elkaar) de 85 jaar in 2033, de Japanners in 2035, de Amerikanen pas in 2182.

En 100? Ach nee, zelfs over een half millennium mag een honderdjarige vermoedelijk nog rekenen op een bloemetje van de burgemeester. En 150 gezonde jaren? Absurder moet het geloof in Methusalem niet worden. Olshansky wedde onlangs met een optimistische collega dat we binnen anderhalve eeuw zo'n stokoud exemplaar zeker niet zullen begroeten. Beide wetenschappers deden 150 dollar in de pot, bestemd voor de nakomelingen van de profeet die in 2150 gelijk blijkt te hebben gehad.

De gemiddelde levensverwachting nam in de afgelopen eeuw zoveel toe dat er nu nog hooguit een winstje van dagen tot maanden in zit, laat Olshansky zien. De grote klapper - van 1900 tot 2000 gingen we van amper 50 naar ruim 80 jaar - dankten we aan daling van de sterfte op alle leeftijden, onder meer door verbeterde hygiëne en de bestrijding van infectieziekten. De kindersterfte kan niet veel meer naar beneden, de sterfte op andere leeftijden tot pakweg 70 jaar evenmin. Kon dat wel, dan nog zouden we gemiddeld niet veel ouder worden. Olshansky rekent voor dat zelfs bij halvering van de sterfte op alle leeftijden de koek bij 85 jaar op is. Zo zou de uitbanning van alle vormen van kanker de gemiddelde levensduur slechts een paar jaar verhogen.

Anders gezegd, de levensverwachting trekt zich niets meer aan van dat 'beetje doden' onder de zeventig jaar. In dat opzicht is de invloed van het aantal verkeersslachtoffers of zelfdodingen marginaal. Mensen kunnen gemiddeld alleen nog ouder worden, als er forse winst wordt behaald bij de ouderen zelf: als zij van midden tachtig er een aanzienlijk aantal jaren bijkrijgen.

Hoe dan? Olshansky denkt dat verandering van levensstijl - betere medische zorg, extra vitaminen, antioxidanten of hormonen - nooit kan resulteren in een vergelijkbare daling van de sterfte uit de vorige eeuw en daarmee in dezelfde stijging van de gemiddelde leeftijd. Statistisch gezien kun je de mens nog wel naar Methusalem toerekenen, erkent hij, maar de natuur trekt een streep: we zullen eerst iets aan onze biologische outfit moeten doen.