'Schadeclaim maakt geen schijn van kans'

ROTTERDAM - Bram Peper moet zich nog maar eens goed op z'n hoofd krabben of hij wel een schadeclaim zal indienen bij het accountantskantoor KPMG.

De uitspraak van de Raad van tucht voor registeraccountants biedt daarvoor geen aanknopingspunten, meent de Leidse hoogleraar Cees Schaap. Hij bezet de leerstoel forensische expertise op financieel terrein en is ook directeur van de forensische afdeling van het accountantskantoor Ernst & Young.

Hij is het niet eens met Pepers raadsman Hans Mentink, die meent dat het oordeel van de tuchtraad voldoende materiaal heeft opgeleverd voor een civiele schadeprocedure. Mentink heeft Peper geadviseerd een claim in te dienen bij KPMG en de gemeente Rotterdam. Hij denkt daarbij aan 'bedragen met zes nullen'. Deze hoge inzet baseert hij op de forse materiële schade die Peper heeft geleden 'door toedoen van de accountants van KPMG die een lange lijst van verdachtmakingen hebben opgesteld, die vervolgens is gepubliceerd door de gemeente Rotterdam'. Mentink: ,,Als jurist zie ik kansen, maar Peper broeit er nog over. Zijn vrienden uit de politieke wereld praten ook op hem in. Die vrezen dat het slecht is voor zijn imago als hij met een miljoenenclaim komt. Bram en Neelie zijn eigenzinnige mensen. Ik weet niet wat ze uiteindelijk doen.''

Als ze de complete tekst van de uitspraak van de tuchtraad nog eens goed doorlezen, is volgens hoogleraar Schaap maar één conclusie mogelijk: afzien van een schadeprocedure. Peper heeft ontegenzeggelijk schade geleden, maar op basis van het oordeel van de tuchtraad valt KPMG niet aan te rekenen dat zijn eer en goede naam is geschaad.

Dat Mentink tot een tegenovergestelde conclusie komt, komt volgens Schaap doordat hij een paar losse elementen uit de uitspraak van de tuchtraad licht. ,,Dat is logisch, hij moet immers z'n positie bepalen met het oog op een mogelijk juridisch vervolg. Maar de rechter die zich over de schadeclaim buigt, zal zich nooit baseren op een enkele passage maar die altijd bezien in het licht van het volledige vonnis van de tuchtraad.''

Dan blijft er, meent de hoogleraar, niet zo veel over. Schaap vond het niet verrassend dat de accountants van KPMG meteen na de uitspraak van de tuchtraad werden gefeliciteerd. ,,Ik zit er niet om de concurrentie te steunen, maar ze hebben goed werk afgeleverd en dat wordt onderstreept door de tuchtraad.''

Schaap heeft de procedure bij de raad van begin tot einde gevolgd. Ernst & Young liep op het nippertje het onderzoek naar de declaraties van Rotterdamse (oud-)bestuurders mis. ,,We hebben er nog wel eens over nagedacht hoe het óns zou zijn vergaan.'' De tuchtraad heeft volgens hem nog nooit zo'n omvangrijk onderzoek gedaan en zo'n uitgebreid vonnis uitgebracht. Normaal beslaat dat drie à vier velletjes tekst, nu waren het er bijna dertig.

De hoogleraar spreekt van een 'razend knap vonnis', dat recht doet aan de partijen op zo'n manier, dat ze zich beiden kunnen profileren als winnaars. Maar op de keper beschouwd heeft de tuchtraad niets aan te merken op het werk van de accountants.

Wél op hun wijze van rapporteren, omdat die de suggestie wekt van verdachtmakingen jegens individuele bestuurders. ,,Tegelijkertijd zegt de tuchtraad erbij dat dat geenszins opzettelijk is gebeurd. Het publiceren van een lange lijst van twijfelachtige uitgaven vloeide voort uit de opdracht dat er op detailniveau moest worden onderzocht. Die keuze was gemaakt en je kunt niet alles van tevoren overzien.''

Halverwege de rit had de opdracht gewijzigd kunnen worden, maar Peper heeft daar nooit om gevraagd. Dat was ook niet aan de orde, doordat hij alle medewerking weigerde. De tuchtraad verwijt Peper dat ook. Als publiek persoon had hij moeten meewerken. Volgens Mentink was hij daartoe niet verplicht. Strikt juridisch heeft hij daarin gelijk, constateert de hoogleraar, maar moreel gezien had Peper wel de plicht om de accountants tekst en uitleg te geven.

Van de tweede aanmerking van de tuchtraad -het in een laat stadium vervangen van de term 'niet rechtmatig' door 'niet functioneel'- hoeft KPMG al helemaal niet wakker te liggen, meent Schaap. De andere klachten van Peper schoof de raad terzijde. KPMG mocht gebruikmaken van anonieme tips, was niet verantwoordelijk voor het uitlekken van vertrouwelijke informatie en is niet selectief omgegaan met de gegevens die boven tafel kwamen. Ze hebben nog net geen champagne geschonken bij KPMG, heeft Schaap vernomen.

Maar de stemming was aanmerkelijk vrolijker dan Pepers echtgenote Neelie Kroes dinsdagavond in het tv-programma 'Barend & Van Dorp' veronderstelde.