Ombudsman ziet rol als waakhond

AMSTERDAM - Nationaal Ombudsman R. Fernhout gaat het roer omgooien. Hij wil niet langer passief aan klachtenbehandeling doen, maar actief, ongevraagd en planmatig overheidsinstanties en procedures doorlichten. ,,Eerst was er een ombudsman voor klachten, nu voor goed bestuur'', zegt Fernhout vandaag in een interview met Trouw.

Fernhout kwam deze maand onder vuur te liggen toen de Tweede Kamer voor het eerst in de geschiedenis van het instituut Ombudsman felle kritiek uitte op een door hem uitgevoerd onderzoek. De opvang van asielzoekers in de aanmeldcentra zou volgens Fernhout 'inhumaan' zijn.

De Kamer op zijn beurt vond deze conclusie 'te sterk' en staatssecretaris Kalsbeek (justitie) stelde zelfs de uitspraak 'verbazingwekkend' te vinden. De VVD klaagde dat Fernhout als ombudsman niet objectief is, en verwees daarbij naar zijn verleden als voorzitter van Amnesty International en functies in vluchtelingenorganisaties.

Fernhout is niet onder de indruk van de kritiek uit de Kamer, sterker nog, hij wil onderzoeken naar structurele misstanden, zoals naar de aanmeldcentra, speerpunt van zijn beleid maken. ,,De klachten zijn niet langer de basis voor onderzoeken, als instituut kunnen we zelf bepalen wat onderzocht dient te worden. De ombudsman gaat zaken aanzwengelen, politiek onder de aandacht brengen. Dat houdt een verschuiving van taken in'', aldus Fernhout.

In de praktijk betekent dit dat Fernhout de politieke agenda van de Tweede Kamer mede gaat bepalen. Zijn ongevraagde rapportages worden in het parlement besproken. Hij zegt het aan de orde stellen van niet-behoorlijk bestuur als zijn taak te zien.

Met zijn ommezwaai vaart Fernhout, die formeel partijloos is maar zich thuisvoelt bij de PvdA, eenzelfde koers als de Algemene Rekenkamer die onder Saskia Stuiveling (ook PvdA) zich ook ongevraagd, actief is gaan bemoeien met de financiën van overheidsorganisaties.