Wethouder in boeken-top 10

Het is een beetje 'camp' in de wandelgangen van het Utrechtse stadhuis om (ex) politici bij hun fictieve naam te noemen. Dan heb je het dus niet over René Verhulst, wethouder van onderwijs en schrijver van 'Achterkant Stadhuis', maar over Barend Joziasse die in de stad Nedersticht spannende avonturen beleeft rondom de gemeenteraadsverkiezingen en de vorming van een nieuw college. De Vinex-locatie Leidsche Rijn heet de Westelijke Flank, waarop wethouder Fleur Duitenbosch (Annemiek Rijckenberg) haar tanden stuk bijt. Ernst Haitsma, de voorganger van Verhulst als CDA-fractievoorzitter en wethouder, luistert naar de omineuze naam Leo Grafhorst, voor wie in het nieuwe college geen plaats meer is.

Toch is 'Achterkant Stadhuis' geen sleutelroman, vindt auteur en loco-burgemeester van Utrecht, René Verhulst (40). Behalve dat dat een nogal pretentieuze benaming is, heeft het boek ook een ander karakter. Een combinatie van fantasie en werkelijkheid, van 'avonturen in de Utrechtse politiek' en een 'handboek politiek bedrijf'. De ondertitel 'Avonturen in de politiek' (vrij naar 'Avonturen in de Stille Zuidzee van Bob Evers') is bij nader inzien misschien niet zo gelukkig gekozen omdat al snel de kwalificatie jongensboek valt. De verkoop heeft het in elk geval geen kwaad gedaan. Van het boek zijn in een paar weken tijd bijna tweeduizend exemplaren verkocht. Op de boeken-top-10 van het Utrechts Nieuwsblad staat het op de derde plaats.

Verhulst was in september 2000, toen hij begon te schrijven, nog voorzitter van de CDA-fractie. Vanwege de samenvoeging van Utrecht met Vleuten-De Meern waren vervroegde verkiezingen nodig. Hij werd lijsttrekker. ,,Dan word je zelf onderdeel van een verhaal en maak je niet-alledaagse dingen mee. Ik besloot alles op te schrijven.'

Het moest geen dagboek à la Ed van Thijn worden. Tijdens de college-onderhandelingen ging Verhulst bij thuiskomst 's avonds laat nog achter de computer zitten om gedetailleerd op te tikken wat er was gebeurd. ,,Het is nu grappig om te zien hoe mensen daarop reageren. Dan zeggen ze: ja, da's waar ook, zo zat dat. En mij heeft dat noteren weer geholpen om mijn geheugen te scherpen in de onderhandelingen.'

Met het beschrijven van verkiezingen en onderhandelingen wil Verhulst buitenstaanders laten zien hoe het er achter de schermen in het politieke bedrijf aan toe gaat. ,,Politiek is persoonlijk, maakt jaloers en gaat vaak om posities en eigenbelang', schrijft Verhulst in de inleiding van zijn boek. Hij is er niet op uit om mensen te beledigen of beschadigen; ,,zo gaat het in de Utrechtse politiek ook niet'.

Toch zijn de druiven zuur, met name voor ex-politici. Ernst Haitsma noemt Verhulst/Joziasse ,,stevig achterdochtig en ongezond wantrouwig'. Voormalig wethouder Rijckenberg bijt in Ons Utrecht van zich af. ,,Kon hij maar schrijven, zodat er ook een zin van meer dan anderhalve regel uitkwam. Diepe zielenroerselen in van die jongensboekentaal, 'de held die zich over het glimmende plaveisel rept', ik moet er wel om lachen.' Henk Westbroek, van Leefbaar Utrecht, komt er in het boek genadig van af en is voor zijn doen dan ook mild gestemd. ,,Het is een beetje als de boekhouding van een groentewinkel; het had best wat spannender gemogen'.

De avonturen die Joziasse, het alter ego van Verhulst en Hans Karman (Westbroek) beleven, zijn bewust in de stijl van Willy van der Heide, auteur van de Bob Evers-jongensboeken, geschreven. Verhulst is een fan. Trots laat hij een gedrukt exemplaar zien van 'Lawaai in Luxemburg', door hem geschreven voor de site van de Bob Evers-fanclub.

Tegen de achtergrond van de renovatie van het stadhuis maken Joziasse en Karman een Watergate-achtige inbraak mee en zien ze hoe een hoogleraar ongezond veel invloed krijgt op wethouders. ,,Zo onwaarschijnlijk, dat kan toch niet echt gebeurd zijn. Toch zijn er mensen die er in geloven', glimlacht Verhulst.

De kritiek op zijn boek beschouwt hij als een risico van het vak: ,,Wie de bal kaatst, kan hem terug verwachten'. ,,Van Fleur Duitenbosch had ik ook niet veel anders verwacht gezien de discussies die we hadden over Leidsche Rijn.' Het chagrijn van Haitsma kan Verhulst wel begrijpen. Haitsma kwam bij de raadsverkiezingen op een onverkiesbare plaats van de CDA-lijst te staan en moest het veld ruimen. ,,Dat is uiteindelijk een natuurlijk proces als iemand vier termijnen van bij elkaar veertien jaar in de raad heeft gezeten'.

Over zichzelf is Verhulst in het boek ook tamelijk openhartig. Achter de collegetafel maakt hij een rustige en bedachtzame indruk, maar ,,ik voel me redelijk snel aangevallen en dan ga ik daar op in, dat voel ik als onrecht. Later blijkt dan dat mensen dat helemaal niet zo bedoeld hebben.' Tijdens de college-onderhandelingen is Verhulst een keer echt boos geworden, over het voorstel om de gemeentelijke afvalstations op zondag open te houden. ,,Als dat bestuurlijke vernieuwing is, heb ik toen gezegd, de groeten.' Uiteindelijk kon de kleine CDA-fractie (vier zetels) uit de voeten met het programma. In de honderd vergaderuren is tussen de leden van het nieuwe college een band ontstaan. ,,De stijl is verschillend, maar we vormen een eenheid.'

Op veel concrete resultaten kan het begin dit jaar aangetreden college nog niet bogen. Verhulst maakt zich vooral druk om de belabberde omstandigheden voor het onderwijs in Utrecht. ,,De raad heeft net een krediet goedgekeurd van 600000 gulden om een bushalte vijf meter te verplaatsen. Dat vinden we normaal. Maar als je zegt: voor een school met tien klaslokalen hebben we drie miljoen gulden nodig, is dat ineens duur.'

Verhulst heeft inmiddels een tweede boek op stapel staan. 'Stadhuis' verschijnt eind volgend jaar. ,,Ik heb het al voor de helft in mijn hoofd. Het zal iets afstandelijker en beschouwender worden, alleen al omdat het me nu niet meer lukt elke avond te schrijven. De plot: Barend Joziasse ziet vanuit zijn raam vreemde dingen gebeuren bij de Winkel van Sinkel. Hij raadpleegt een oud dossier en er blijkt van alles loos. Er wordt een cultuurcomplot gesmeed; de bezuinigingen worden vanuit een geheimzinnige geldstroom aangezuiverd.'