Prut & Pseudo (4)

Joep Engels en Mark Traa over wetenschap onder de maat. Pseudowetenschap en prutwetenschap. Iedere zaterdag in de Verdieping. Aflevering 4: het haargroeimiddel.

Dit zou een heel flauw stukje kunnen worden over het zoveelste nieuwe haargroeimiddel dat op de Nederlandse markt verschijnt. Hoe makkelijk is het niet om dit Folligro dat vanaf komende maand bij drogist of reformzaak verkrijgbaar is, de grond in te boren. Eigenlijk moet je zoiets doodzwijgen. U gelooft wel hoe flinterdun de wetenschappelijke bewijzen zijn en hoe schemerig de verwijzingen naar zogenaamd gerenommeerde instituten. En als u besluit 160 gulden per maand uit te geven voor een - levenslange - kuur, moet u dat toch zelf weten.

Nou ja, even dan. Folligro is 'een verbazingwekkende doorbraak van de prestigieuze Haar Academie in Helsinki', zoals hun internetsite vermeldt. Opvallend: als zo'n instituut niet in Zwitserland ligt, is het altijd Scandinavisch. Het middel is onderzocht door dr. Annikki Hagros-Koski, 'een toonaangevend specialiste op het gebied van haarproblemen'. Grappig: op de website staat dat Hagros bachelor of science is; ze moet dus nog afstuderen. Hagros gaf honderd proefpersonen een halfjaar lang Folli-gro of een placebo en constateerde bij vijf op de zes Folligro-gebruikers een duidelijke toename in haargroei, vertelde ze vorig jaar op een persconferentie in Helsinki. Fout, dokter Hagros: iedereen kan van alles vertellen op een persconferentie, maar dat zegt niets over de betrouwbaarheid van het onderzoek.

Folligro heet een natuurproduct te zijn dat bestaat uit capsules en een mondspray en naast vitaminen (dat spreekt vanzelf) extracten van de fenegriek en de dwergpalmbes bevat. Nooit van gehoord? U moet eens met een zoekmachine het internet afspeuren op deze namen: er gaat een wereld voor u open. Fenegriek is overal goed voor: het verwijdt de luchtwegen, verdrijft maagpijn, werkt laxerend en is nog goed voor het zog ook. Dus, als uw haren er niet van groeien, is uw geld toch niet helemaal weggegooid.

Het werkzame bestanddeel van het haargroeimiddel moet dan ook uit die dwergpalmbes komen. Ook daar werkt het internet verhelderend. De bes staat bekend als een remmer van de pros-taatgroei; de bes zou oudere mannen van hun plasprobleem afhelpen. Hoe het precies werkt is onduidelijk - niemand die dat eens goed onderzoekt - maar vermoedelijk remt de bes de omzetting van het mannelijk hormoon testosteron in dihydrotestosteron (DHT). Van dit DHT is bekend dat het de prostaat doet groeien, én dat het de haarcyclus aanzienlijk kan verkorten.

Aha, zult u denken, zo werkt het dus. Waarom dan al die ophef? Omdat er al een haargroeimiddel op basis van een DHT-remmer bestaat: finasteride heet het stofje dan. Niet dat het werkt; bij de meeste mensen groeit het haar wat beter en slechts een minderheid krijgt er ook wat extra haartjes bij - tenminste, zolang ze blijven slikken.

Er is één probleem: het middel is hier niet toegelaten, alleen op doktersvoorschrift en bij prostaatproblemen. En terecht, het middel heeft bijwerkingen. Sommigen worden er impotent van, maar belangrijker is dat het bijvoorbeeld de ontwikkeling van ongeboren jongetjes kan verstoren. De commissie ter beoordeling van geneesmiddelen wil eerst weten wat de lange-termijneffecten van finasteride zijn.

Voor de dwergpalmbes gelden deze restricties niet. Het is immers een natuurproduct, 'dus' veilig. Natuurproducten mogen zo de markt op: ze hoeven hun werkzaamheid niet aan te tonen en ze hoeven hun veiligheid niet te bewijzen. Zelfs nu het er alle schijn van heeft dat hun werking (als die er al is) hormonaal is, en schadelijk.

Het is maar dat u het weet voordat u besluit 2000 gulden per jaar uit te geven voor een laxeer-, pardon: haargroeimiddel.