Rust na opgelaaid euthanasiedebat

In de opnieuw opgelaaide euthanasiediscussie heeft premier Kok gisteren in de Kamer ferme en verstandige taal gesproken. Geen nieuwe, grensverleggende plannen, maar rust en ordening zijn nodig nu de nieuwe wet door het parlement is aanvaard.

De minister-president corrigeerde daarmee op niet mis te verstane wijze minister Borst (D66) van volksgezondheid, die zaterdag in NRC Handelsblad met uitspraken over een zelfdodingspil voor bejaarden commotie en verontwaardiging veroorzaakte.

Ze getuigde met die uitspraken van weinig politiek gevoel en inlevingsvermogen. Juist omdat deze wet zo gevoelig ligt en zoveel emoties oproept, ook in het buitenland, is het zaak te bekijken hoe de regels in de praktijk zullen uitpakken.

Geen van de fracties had voor deze uitspraken, de timing en de woordkeus een goed woord over. De minister overleefde weliswaar een motie van afkeuring van de christelijke fracties, maar het politieke gezag van de vice-premier is flink aangetast. Haar ruiterlijke excuses voor haar ongelukkige woordkeus doet aan die constatering weinig af.

Het was chic van Kok dat hij weigerde de uitspraken van Borst van een negatieve kwalificatie te voorzien. Hij vermeed daarmee het voetspoor van zijn voorganger Lubbers, die in de jaren tachtig na een incident de liberale vice-premier De Korte in de Kamer openlijk afviel. De wijze waarop Kok de eerste vrouw van D66 corrigeerde was echter niet minder hardhandig. Dat gold niet alleen de inhoud, maar ook haar uitspraak dat ze het contact met de principiële tegenstanders ('de mensen die zo denken') helaas kwijt was. Daarmee wekte ze de suggestie een niet geringe bevolkingsgroep buiten het publieke debat te plaatsen.

Het was geruststellend uit de mond van de premier te horen dat het tot de dragende waarden van onze democratie behoort de dialoog uitputtend en met wederzijds respect te voeren. Vanzelfsprekend veronderstelt dat ook respect van de tegenstanders voor de beslissing van de meerderheid.

Kok gaf in het debat blijk van een scherp gevoel voor de moeilijke politieke situatie en van de gevoeligheden en emoties die dit onderwerp omgeven. Het is achteraf jammer dat hij in deze kwestie niet eerder het leiderschap toonde, dat hij gisteren liet zien.