'Bemoedigend' gesprek in Iran

TEHERAN - Minister Van Aartsen van buitenlandse zaken ziet mogelijkheden om de slechte mensenrechtensituatie in Iran bespreekbaar te maken met de regering van dat land. Waar hij de gesprekken met zijn collega Kharrazi tijdens een eerder bezoek aan Teheran samenvatte als 'hard en taai', noemde hij een nieuwe ontmoeting gisteren 'bemoedigend'.

,,Er was een hele andere sfeer dan vorig jaar'', aldus Van Aartsen, die in de Iraanse hoofdstad ook drie kwartier sprak met de hervormingsgezinde president Khatami. ,,Het verhaal was toen dat het hier om kwesties ging die voortkwamen uit hun eigen cultuur, waar wij ons niet mee moesten bemoeien.'' Dergelijke verwijten bleven ditmaal achterwege. ,,Kharrazi luisterde echt.''

Volgens Van Aartsen bleek Kharrazi zich ervan bewust dat berichten over wrede executiemethodes als steniging zijn land internationaal 'een imagoprobleem' bezorgen. Afgelopen maart is er in Teheran zelfs een vrouw in het openbaar opgehangen, wat volgens VN-rapporteur Copithorne zelden eerder was voorgekomen in de islamitische republiek. Copithorne mag al enkele jaren Iran niet meer in.

Sinds de aanslagen in de VS op 11 september is de mensenrechtensituatie in de ogen van Van Aartsen echter iets verbeterd. Iran heeft die terreurdaden overigens onmiddellijk veroordeeld en speelt ook een rol in de internationale coalitie tegen het terrorisme. Van Aartsen stelde zijn ambtgenoot Kharrazi gisteren voor een 'mensenrechtendialoog' te beginnen, zoals de Europese Unie die eerder is aangegaan met China. Kharrazi wilde in een eerder stadium niet reageren op dit EU-voorstel, maar leek er gisteren wel oren naar te hebben. Dat is goed nieuws, liet Van Aartsen blijken, omdat Kharrazi tot de meer conservatieve vleugel behoort van de regering in Iran.

Een dergelijke mensenrechtendialoog werkt met China goed, meent Van Aartsen. ,,Er is daar nog veel te wensen over, maar we spreken inmiddels wel de Chinezen in verschillende commissies over hele concrete dingen: lijsten met gevangenen, de behandeling die zij krijgen, de inrichting van de rechtspraak.''

Minder toenadering kwam er van Iraanse zijde in de discussie over het Midden-Oosten. Khatami noemde de nieuwe aanslag van afgelopen weekeinde in Jeruzalem 'triest' en 'afschuwelijk'. Maar Kharrazi reageerde niet of nauwelijkse op de oproep van Van Aartsen aan de Iraniërs om hun invloed aan te wenden bij terreurbewegingen als Hezbollah om dergelijk geweld te staken. Volgens Kharrazi hoort terreur bij het verzet tegen de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden.

Van Aartsen beloofde de Iraanse regering gisteren met zijn collega Brinkhorst van Landbouw te zullen spreken over de mogelijkheid van een bijdrage aan de wederopbouw van de landbouw in Afganistan. Iran heeft de afgelopen jaren erg veel last gehad van de import van drugs uit dit buurland en telt momenteel zo'n 1,5 miljoen verslaafden. De lucratieve teelt van opium in Afghanistan zou na het vertrek van de Taliban met behulp van Nederland en andere landen kunnen worden ingeruild voor andere gewassen, hoopt Teheran.

Met zijn bezoek aan Iran sloot Van Aartsen een vier dagen durende reis af die hem eerder langs India en Turkije voerde. In de Nederlandse ambassade in Teheran reikte hij zaterdagavond de culturele Prins Claus-prijs uit aan het maandblad Jahan-e Ketab, dat als een van de weinigen in Iran aan literatuurkritiek doet.