'Srebrenica was te redden'

AMSTERDAM - De Nederlandse generaal-majoor Cees Nicolai en luitenant-kolonel Ton Karremans zijn nog altijd van mening dat de val van Srebrenica en de moord op duizenden moslimmannen in juli 1995 misschien voorkomen hadden kunnen worden als het offensief van de Bosnische Serviers tegen de enclave meteen vanaf het begin was beantwoord met luchtaanvallen.

Dat hebben beide officieren gisteren voor de Franse parlementaire onderzoekscommissie in Parijs verklaard die de toedracht van het Srebrenica-drama onderzoekt. Nicolai, destijds chef-staf van de vredesmacht Unprofor in Zagreb, en Karremans, commandant van de Nederlandse VN-troepen in Srebrenica, onderstreepten daarmee andermaal dat de Franse generaal Bernard Janvier naar hun mening een verkeerde beslissing heeft genomen door pas heel laat tot luchtaanvallen te besluiten. Uiteindelijk zijn er vier bommen gegooid, in de middag van 11 juli, maar toen was de enclave al in Servische handen.

Karremans gaf aan dat hij sinds juni '95 al had gepleit voor luchtaanvallen. Maar Nicolai vertelde dat hij de commandant vroegtijdig heeft laten weten dat de militaire top dit een te zwaar middel vond. De generaal schilderde het meningsverschil tussen Janvier en de Britse bevelhebber van Unprofor in Bosnië, Smith, die wél luchtaanvallen wilde, maar aan het kortste eind trok.

Er doen diverse verhalen de ronde over hoe het besluit om geen luchtaanvallen uit te voeren, tot stand is gekomen. Zo heet het in een Franse versie dat Den Haag zich daartegen had uitgesproken, en in een andere was Karremans zélf tegen. De man die mogelijk uitsluitsel zou kunnen geven, de Franse generaal Janvier, bevelhebber van Unprofor voor ex-Joegoslavië, is achter gesloten deuren gehoord door de commissie.

Vorige week waren de Nederlandse ex-bewindslieden Hans van Mierlo (buitenlandse zaken en Joris Voorhoeve (defensie) in Parijs. Zij gaven aan dat Den Haag heeft verzocht de luchtaanval op 11 juli te staken, maar benadrukten dat Nederland niet is geconsulteerd over luchtoperaties op een eerder tijdstip.