Dan liever soms een folder over cholesterolverlagers in de bus

Uit het artikel 'Bijspijkeren in de bergen' (de Verdieping, 12 januari) kwam zonneklaar naar voren dat veel zogenaamde nascholing die de farmaceutische industrie aan huisartsen aanbiedt, vooral verkapte reclame is.

Maar is het eigenlijk billijk te verwachten dat de geneesmiddelenindustrie geen reclame maakt voor hun, op zichzelf gewenste, producten? Zij steken heel veel geld in innovatie en het is een illusie te menen dat andere spelers, zoals overheid en wetenschap, die plaats wel zouden innemen als de industrie het laat afweten. Daarbij komt dat de investeringen in de korte tijd dat het patent geldt, moeten worden terugverdiend.

Wij consumenten zijn er langzamerhand rijp voor om zelf een rol te spelen in het voorgeschreven krijgen van medicijnen. Nu al kunnen we handboeken en het internet raadplegen voor advies. Reclame kan daarop een aanvulling zijn, vooral voor producten waar we niet gericht naar op zoek zijn. Natuurlijk moet die reclame aan regels voldoen, zoals voor de reclame voor vrij verkrijgbare medicijnen ook het geval is.

Waarom mogen we wel direct benaderd worden voor een breed palet aan voedingssupplementen en kruidenproducten, die ook niet altijd ongevaarlijk zijn, maar niet voor geregistreerde geneesmiddelen die aan alle wettelijke criteria van werkzaamheid en veiligheid voldoen?

Medicalisering en daardoor onnodige kosten en risico's lijken de belangrijkste bezwaren. In de Verenigde Staten, waar publieksreclame wel toegestaan is, is de druk vanuit de patiënt om een bepaald middel voorgeschreven te krijgen inderdaad gegroeid. Consumenten krijgen door reclame wellicht ten onrechte de indruk dat er voor veel klachten en aandoeningen een behandeling bestaat en dat die ook nodig is. Antibiotica voor kinderen met middenoorontsteking is hiervan een voorbeeld.

De vraag is nu of dit effect niet te verkiezen is boven de als ongewenst beschouwde beïnvloeding. In een markt waar reclame nu eenmaal een noodzakelijk kwaad is, lijkt ons publieksreclame van de twee kwaden de minste. Een aan duidelijke regels gebonden directe benadering van de consument is te verkiezen boven de huidige massale beïnvloeding van de medische professie, die de integriteit en objectiviteit van de arts aantast. En ook te verkiezen boven tv-programma's die onder het mom van informatie op slinkse wijze toch reclame is. In beide gevallen wordt de consument misleid.

Dan hebben we liever dat er af en toe, naast alle folders over auto's, schoonheidsproducten of geldsparen en -lenen, ook eens een folder over cholesterolverlagers door de brievenbus glijdt. Als daar tenminste maar de garantie tegenover staat dat onze arts onafhankelijk en objectief is. En dat deze ons langs alle klippen van de beïnvloeding kan leiden naar een verstandig geneesmiddelengebruik.