Een alternatief voor paarse onmacht

D66-fractieleider De Graaf noemde de WAO-kwestie deze week een van de bananenschillen in het laatste jaar van het tweede kabinet-Kok. Hij schreef dat toe aan het feit dat de grote broers PvdA en VVD in deze kwestie geen samenwerking zoeken, maar elkaar bestrijden. Hier sprak de bruggenbouwer van de coalitie, dat is duidelijk, maar ondertussen legde de D66-leider wel de vinger bij het pijnlijke feit dat de kabinetten-Kok onmachtig zijn gebleken de schande van het grote aantal arbeidsongeschikten uit te wissen.

De coalitiepartijen hadden bij hun aantreden de mond vol over herstel van het primaat van de politiek. Maar op het vlak van de WAO hebben zij het denken overgelaten aan anderen: het CNV, de oppositiepartijen en nu dan de adviescommissie-Donner, die het ei van Columbus op tafel moet leggen. De PvdA heeft in de achterliggende jaren, als het om de WAO ging, nauwelijks bewogen. De VVD heeft zich vooral geweerd in de verbale sfeer. En dat terwijl Nederland, net als in 1990 toen de vorige premier Lubbers zijn befaamde uitspraak deed, nog steeds ziek is.

Het valt in de oppositiepartijen CDA en GroenLinks te prijzen dat zij in deze moeilijke kwestie het denken gaande hebben gehouden en hun nek hebben uitgestoken. Die politieke moed behoort breed te worden uitgemeten. De christen-democraten verspeelden in 1994 met hun aandrang dit vraagstuk aan te pakken definitief hun deelname aan een kabinet-Kok. Bij GroenLinks heeft morrelen aan de rechten van mensen lange tijd tot de grootste taboes behoord. Het kamerlid Harrewijn doorbrak deze week dat taboe met plannen die in feite neerkomen op het maken van een onderscheid tussen aperte arbeidsongeschikten en mensen bij wie het perspectief op gehele of gedeeltelijke terugkeer nog altijd bestaat. Voor die laatste, naar schatting grootste, groep wil GroenLinks een regime dat volledig is gericht op reïntegratie, desnoods in een kunstmatige baan waarvoor de overheid garant moet staan.

De doorbraak voor een partij als GroenLinks zit daarin dat nu voor het eerst tegenover het recht op een uitkering een plicht wordt gezet, inclusief een sanctie voor degenen die het erbij laten zitten. CDA en GroenLinks laten met hun moedige voorstellen zien dat ze klaarstaan om de fakkel van het onmachtige Paars over te nemen.