Californië op zoek naar kaarsen en lantaarns

Elaine Burton was net bezig eten te koken op haar elektrische fornuis toen Pacific, Gas & Electric toesloeg. ,,De pasta stond in het dampende hete water, de saus stond te pruttelen en de kipfiletjes begonnen aan te braden'', zegt de secretaresse en moeder van drie kleine kinderen. ,,Gelukkig had ik mijn maatregelen genomen. De zaklantaarns stonden op plekken waar ik er meteen bij kon, de kaarsen lagen klaar.''

Maar dan? ,,Die pasta konden we wel wegmikken, want dat wordt pap. En ik had geen idee hoe lang we geen stroom zouden krijgen. Om geen kinderopstand te krijgen heb ik maar heel snel de pizzaman gebeld. Want ik was niet de enige zonder stroom en ik verwachtte een wachtlijst bij de Italiaan'', vertelt Burton. ,,En dan merk je hoe de elektriciteit je dagelijkse leven bepaalt. De koelkast gaat op dooien, je afwasmachine doet het niet. Hetzelfde geldt voor je wasmachine en je droger. Als je denkt dan tijd te hebben voor de computer, nee dus. Tv-kijken? Ook niet. Het belangrijkste is dan je kinderen bezig te houden. Maar nu we ruim twee uur in het donker hebben gezeten staan we hier in de Sacramento Valley weer onderaan de lijst van slachtoffers.''

Tienduizenden bewoners van noordelijk Californië hebben de afgelopen dagen de energiecrisis in hun staat aan den lijve ondervonden. Moeders met peuters moeten door de brandweer worden bevrijd uit liften die ineens tussen twee verdiepingen stilstaan. Automobilisten zijn ineens de stoplichten kwijt waarop ze blindvaren. Het aantal gekreukelde motorkappen laat zien dat veel bestuurders daar niet op bedacht zijn. Geldautomaten werken niet, net als de kassa's van winkels. En elektrisch bediende deuren blijven dicht. Of open natuurlijk en dan is het voor de eigenaar van de zaak nog meer oppassen.

De energiebedrijven roteren stroomuitval en geven de plaatselijke autoriteiten dikwijls door wanneer hun regio aan de beurt is. Ziekenhuizen, brandweerkazernes en politiebureaus zijn doorgaans uitgesloten van de maatregel. Maar niet overal werkt het. Carlos Palacios, stadsbestuurder in Watsonville, is kwaad op P, G & E. Niet omdat hij alle boze telefoontjes moest opvangen van winkeliers die ineens zonder stroom zaten. Maar wel omdat beloofd was dat politie en brandweer niet zouden worden getroffen. Toch viel ook daar de elektriciteit enkele uren uit. Palacios: ,,Daar zullen ze nog van horen''.

,,En uur zonder stroom op een dag in het hele jaar stelt toch niets voor'', stelt Laurie Alire vast. Ze heeft een bedrijfje in de omgeving van San Francisco dat instrumentaria en elektronica vervaardigt. ,,Toen het licht uitviel hebben onze werknemers de tijd gedood met vergaderen en telefoneren.'' IJsverkoper Francis Chuung in de Tenderloin-wijk van San Francisco kijkt sip. ,,Als zoiets te lang duurt verandert mijn ijs in waterig sap.'' Twee advocaten lopen langs zijn zaak. Ze zijn hun koude kantoor ontvlucht. Raquel Fox: ,,Ik moet over een paar uur een zaak bepleiten voor de rechter, maar ik kan niet bij mijn dossiers in de computer komen. Als ik niet in een bibliotheek terechtkan ga ik naar huis.''

Veel bedrijven hebben generatoren. In Silicon Valley met zijn computer- en elektronica-industrie heeft dankzij voorzorgsmaatregelen geen ondernemer schade geleden. De doe-het-zelfzaken, die generatoren voor de gewone consument verkopen, raken snel door hun voorraad heen. Jerry Twentyman van een bedrijfje in Menlo Park maakt zich geen zorgen over de verkoop, maar wel over het uithoudingsvermogen van zijn onderhoudspersoneel. ,,Iedereen roept dat zijn aansluiting het urgentst is, maar ik heb ploegendiensten ingesteld zodat mijn mensen niet meer dan twaalf uur achter elkaar aan het werk zijn.'' James Reston van Safety Central merkt dat veel kopers geen idee hebben wat er komt kijken bij het laten werken van een generator. ,,Zo'n ding gebruikt bijna vijf liter brandstof per uur. Zou je het leuk vinden als je buurman tweehonderd liter brandstof in zijn garage opslaat. Dat is een bom als er wat gebeurt.''