Harde klap voor Kwomintang

AMSTERDAM - De Kwomintang (KMT), de partij die sinds 1949 de machtigste partij was op Taiwan, heeft bij de parlementsverkiezingen van zaterdag een geweldig pak slaag gekregen. De zittende president, tevens leider van de winnende DPP-partij, Chen Sui-bian, kan op grond van de uitslag een coalitie-regering vormen die de KMT links laat liggen. Dat is slecht nieuws voor erfvijand China.

Het verlies voor de Nationalisten van de KMT was verwacht, maar geen voorspelling duidde op zo'n grote klap. De KMT duikelde van 110 naar 68 parlementszetels. De DPP kwam uit op 87. Voor de overige partijen resteren 70 zetels.

De neergang was al eerder ingezet bij de KMT, erfgenaam van de Chinese nationalisten die na hun nederlaag tegen de communisten van Mao in 1949 naar Taiwan uitweken en decennia lang een autoritair bewind uitoefenden. Vorig jaar verloor de doodsaaie partijleider Lien Chan de presidentsverkiezingen van Chen Sui-bian.

President Chen vormde toen een minderheidsregering. Maar het regeren werd hem praktisch onmogelijk gemaakt door de meerderheidspartij KMT, die onder leiding bleef staan van de bij de presidentsverkiezingen vernederde Lien Chan. De kiezers hebben die destructieve oppositie kennelijk niet gewaardeerd, en het voordeel van de twijfel gegund aan de DPP, hoewel die er niet in geslaagd is Taiwan uit een economische crisis te trekken.

De KMT heeft de afgelopen tijd toenadering gezocht tot Peking. China beschouwt Taiwan als afvallige provincie, en Chen Sui-bian en zijn DPP als separatisten. Onder Chens presidentschap brak China alle contacten met Taiwan af, behalve die met de KMT. Die probeerde in te spelen op de angst voor China, en presenteerde zich als de hoeder van de Chinese porseleinkast. Maar president Chen, die Taiwan 'op termijn' naar onafhankelijkheid wil leiden, is sinds zijn aantreden buitengewoon behoedzaam omgesprongen met de boze buurman. De vrijage van de KMT met Peking heeft de partij in de ogen van de kiezers vermoedelijk alleen maar onbetrouwbaarder gemaakt.

Wat de KMT verder is opgebroken, en de DPP heeft geholpen, waren twee scheuringen binnen de KMT. Eerst vertrok de populistische James Soong, wiens PFP zaterdag op 46 zetels uitkwam. Dit jaar volgde ex-president Lee Teng-hui, die als KMT-leider Taiwan omvormde tot een democratie. De aan hem gelieerde TSU kwam uit het niets op 13 zetels.

President Chen zal nu moeten beginnen aan moeizame coalitiebesprekingen. Hij heeft in de PFP een sterke coalitiepartner, maar de PFP heeft weinig gemeen met de vooruitstrevende DPP. De meest voor de hand liggende coalitiepartner TSU heeft onvoldoende zetels om een meerderheidsregering mee aan te gaan. Maar theoretisch is het mogelijk dat zoveel KMT-parlementariërs hun gedemoraliseerde partij willen verlaten voor DPP of TSU, dat toch nog een meerderheidscoalitie tot stand kan komen.