Geniaal strateeg verliest slag in Soedan

Hassan al-Toerabi was in de jaren negentig de sterke man achter de schermen in Soedan, de ideoloog van het islamitische bewind van president Omar al-Basjir die in 1989 met een coup aan de macht kwam. Nu zit hij in de gevangenis: woensdagavond werd hij gearresteerd op bevel van de man wiens mentor hij ooit was.

Toerabi wordt ervan beschuldigd dat hij een verdrag heeft gesloten met de rebellenbeweging SPLA die in het niet-islamitische, zwarte zuiden van Soedan al achttien jaar vecht voor onafhankelijkheid. Inhoud van het verdrag: Toerabi's moslimfundamentalisten zouden samen met de rebellen een einde maken aan het bewind van Basjir. Een waar monsterverbond, want Toerabi was lange tijd de grote aanjager van de strijd tegen de SPLA. Daarbij werd geen middel geschuwd: dorpen werden verwoest, burgers vermoord en verminkt, kinderen als slaven verkocht of ontvoerd naar trainingskampen om ze tot soldaat te drillen.

De machtsstrijd tussen Toerabi en Basjir was echter zo hoog opgelopen dat zelfs samenwerking met de SPLA mogelijk werd. De ruzie tussen de twee begon in 1999. Toerabi was toen voorzitter van het parlement. In die rol probeerde hij een wetsvoorstel door te drukken om de macht van de president te beperken. Dat liet Basjir niet toe: de president riep de noodtoestand uit en ontbond het parlement. Bovendien raakte Toerabi het voorzitterschap van het regerende Islamitisch Nationaal Congres kwijt. Beroofd van al zijn officiële functies, zette de fundamentalistenleider de tegenaanval in. ,,Basjir is een militaire dictator die de absolute macht wil'', zei hij en hij voorspelde dat Basjir spoedig door zijn eigen partij zou worden afgezet. Maar dat gebeurde niet. Basjir slaagde er zelfs in de relaties met de buurlanden als Egypte en Eritrea te verbeteren en ook internationaal het imago van Soedan als broeinest voor terroristen enigszins bij te stellen. Volgens sommige deskundigen was de slechte naam van Soedan de belangrijkste reden waarom Basjir de fundamentalistenleider wilde lozen.

Toerabi gaf echter niet op. Hij richtte zijn eigen partij op en zou nu dus vergaande plannen gesmeed hebben om Basjir te onttronen. Nu zitten de fundamentalistenleider en zo'n twintig geestverwanten vast. Maar dat betekent waarschijnlijk nog niet het einde van de strijd. Toerabi staat bekend als een geniale strateeg die vijf zetten vooruit kan denken. Rekent hij op een volksopstand? De fundamentalistenleider kan rekenen op een trouwe aanhang in alle lagen van de bevolking. Vorig jaar schijnen er in noordelijke steden ook al schermutselingen te hebben plaatsgevonden tussen zijn volgelingen en de veiligheidspolitie. Of heeft Toerabi nu echt zijn hand overspeeld en is hij definitief opzij geschoven door Basjir, die het leger achter zich heeft.