Crisis remt hervorming

BRUSSEL - Het beraad van de Europese ministers over de aanpak van de BSE-crisis is op een echec uitgedraaid. Dat is op zich al slecht nieuws. De EU is in deze crisis beland omdat de lidstaten allemaal voor zich beleid maakten. Zelfs nu de rundvleesmarkt ingestort is en het EU-landbouwgeld op raakt, heeft Europa slechts verdeeldheid en onmacht te bieden.

Nederland, Duitsland en Denemarken moeten accepteren dat de Commissie haar plannen doorzet en de opkoopregeling uitbreidt. Overtollig rundvlees wordt vernietigd of opgeslagen om de marktprijs op te krikken. Onethisch, vindt Nederland, en pure marktinterventie, hét instrument uit de 'oude' EU-landbouwpolitiek. Minister Brinkhorst had deze crisis willen aangrijpen om met een ander beleid te beginnen. De overgrote meerderheid van de lidstaten wil daar niets van horen. Voorlopig, zeggen sommige landen; eerst de BSE-crisis oplossen, dan hervormen. Brinkhorst wist dat het landbouwbeleid tot 2006 officieel vastligt. Dat hebben de regeringsleiders in 1999 in Berlijn afgesproken. Hij zal niet verwacht hebben dat de Fransen amper twee weken voor gemeenteraadsverkiezingen in zouden stemmen met ingrijpende hervormingen.

Maar in Berlijn is ook besloten dat in 2003 het landbouwbeleid zou worden geëvalueerd. Brinkhorst lijkt vooral op die gesprekken een voorschot te nemen. Voor Frankrijk zijn het inderdaad slechts gesprekken. De conclusies liggen tot 2006 vast. Nederland, Duitsland en Denemarken lijken, door nu veel ophef te maken, zeker te willen stellen dat er dan wel echte hervormingen totstandkomen.

Dat is des te belangrijker, omdat vanaf 2004 landen uit Oost- en Midden-Europa lid kunnen worden van de EU. Die hebben verouderde agrarische sectoren. Als zij meepraten, kun je hervormingen wel vergeten, vreest Nederland. Of het vóór 2004 lukt? De afgelopen dagen stemmen niet hoopvol. De gesprekken lijken te verzanden in de klassieke patstelling tussen het rijke noorden en het arme zuiden.

Daarbij komt dat de Commissie deze week de deur voorzichtig openzette voor nationale steun aan boeren. Frankrijk en België hapten meteen toe. De Commissie kan moeilijk anders. Ze staat onder enorme druk van Frankrijk en heeft zelf geen geld meer. Toch kan het een gevaarlijk precedent worden. Als de crisis aanhoudt en de EU-schatkist slecht gevuld blijft, kunnen meer landen hun landbouw weer zelf gaan regelen. Een EU-hervorming is dan helemaal ver te zoeken.