Oranje boven

Met behulp van het deze week ten doop gehouden tweede deel van de biografie van Wilhelmina, de onthullingen vorige week in het VPRO/NPS-programma 'Andere Tijden' en het ophanden zijnde huwelijk van Willem-Alexander en Máxima valt een fantastische thriller te schrijven. Onbetwist hoogtepunt: een oranjerevolutie op de dag van het huwelijk, waarop het volk de leuze aanheft: Oranje boven! Willem-Alexander onze nieuwe, sterke man!

Vertrekpunt is de opmerkelijke gretigheid waarmee Willem-Alexander de biografie van zijn overgrootmoeder in ontvangst nam. Hij zei na lezing van het eerste deel 'met smart' op het tweede te hebben gewacht. In deze thriller kan dat alleen maar betekenen dat hij uitziet naar de passages, waarin Wilhelmina de vloer aanveegt met haar ministers ('het stel'), haar weerzin uit over het partijpolitieke gekeutel van het parlement en waarin zij getuigt van haar rotsvaste geloof dat 'het Nederlandse volk wil dat Oranje het voor het zeggen heeft'.

De volgende stap vraagt meer verbeeldingskracht. Hier zal in navolging van het VPRO/NPS-programma uit de doeken worden gedaan hoe premier Cals in 1965 door Juliana onkundig werd gehouden van de grote liefde van de kroonprinses voor de heer Claus von Amsberg. Zelfs toen het vermoeden rees dat hij weleens een Duitser zou kunnen zijn en Cals politieke problemen voorzag, eiste Juliana dat de premier zijn stem zou verheffen tegen journalistieke gluurderij rond Drakensteyn. Pas toen het paar met foto in de krant verscheen was zij bereid de naam Claus prijs te geven. Groot was Cals' ontsteltenis toen hij daags daarna van de directeur van de BVD te horen kreeg dat hij de naam al maanden kende: Juliana had hem gevraagd naar Claus een onderzoek in te stellen.

Het is een detail dat past in een patroon. Zo sneed minister Henk Vredeling in 1976 een kwestie aan bij zijn chef defensiestaf, Wijting. Die liet ontvallen dat Juliana hem daarover al had geraadpleegd. Vredeling reageerde al net zo ontsteld als Cals. Hoe Juliana het in haar hoofd had kunnen halen zijn ondergeschikten achter zijn rug om te raadplegen, liet hij het staatshoofd weten. Jammer dat Vredeling inmiddels is vergeten waarover het ging, zodat de historicus blijft tobben met de vraag of het nu over het uniformverbod van prins Bernhard ging, of over zijn mogelijke bemoeienis met onze handelsbetrekkingen met Argentinië.

Eenmaal zover gevorderd zal de lezer zich afvragen wat dit allemaal te maken heeft met Beatrix en het voorgenomen huwelijk. Het is niet het makkelijkste onderdeel van het boek. Maar er is weinig fantasie voor nodig om te bedenken dat ook Beatrix zal hebben besloten de BVD (die over een afdeling buitenland beschikt) in te schakelen om de antecedenten van Zorreguieta te onderzoeken (al dan niet buiten Kok om). Feit is ook dat Beatrix' vader Zorreguieta inmiddels in haar huis heeft ontvangen. Positief geduid betekent dat: niks aan de hand, er zijn geen belastende feiten. Niets hoeft het huwelijk in de weg te staan.

Maar ook een negatieve uitkomst is denkbaar. In dat geval zullen Zorreguieta en het staatshoofd hebben overlegd hoe het belangrijkste obstakel voor het huwelijk te omzeilen, het verkijgen van parlementaire goedkeuring. Kan het parlement tevreden worden gesteld met een stevige verklaring (Z. als medeverantwoordelijke voor het optreden van een misdadig regime), of is dat te riskant met het oog op de familie-eer van de Zorreguieta's, zodat er voor W.A. niks anders opzit dan af te zien van de troon?

Voor een thriller is alleen de stoutmoedigste oplossing interessant: de Oranjes besluiten de confrontatie met het parlement aan te gaan. Vandaar W.-A.'s interesse voor Wilhelmina. Daarin staat zwart op wit te lezen dat het volk wil dat Oranje het voor het zeggen heeft en dat we het parlement kunnen missen als kiespijn. Oranje boven!