VN boos over kritisch rapport Oost-Timor

AMSTERDAM - De Verenigde Naties hebben een -uitgelekt- rapport de grond ingeboord dat een Australische diplomaat op hun verzoek heeft geschreven over het geweld op Oost-Timor. De diplomaat constateert dat hoge Indonesische militairen het bloedbad in 1999 organiseerden.

In het rapport staat dat de Indonesische ex-opperbevelhebber generaal Wiranto 'geweten moet hebben' van de wraakcampagne. De operatie was zo omvangrijk en kostte zoveel geld dat die niet zonder zijn goedkeuring kan hebben plaatsgevonden. Het leger organiseerde en trainde burgermilities op Oost-Timor, gaf wapens en instructies, aldus het rapport.

Tegen twee Indonesische generaals is er volgens de Australische diplomaat concreet bewijs. Het voormalige hoofd van de militaire inlichtingendienst BIA, generaal Zacky Anwar, en de voormalige commandant van Oost-Timor, generaal Adam Damiri, waren de twee regisseurs. 'Operatie Wiradharma' begon in juli 1999, twee maanden voor de bevolking van Oost-Timor zich in een referendum met een grote meerderheid uitsprak voor afscheiding van Indonesië. Bij het geweld kwamen meer dan duizend mensen om en werden 250000 mensen verjaagd naar West-Timor.

Bij de VN is het rapport van diplomaat James Dunn in verkeerde aarde gevallen. VN-aanklager Mohamed Othman kraakte het rapport tot de grond af. ,,De inhoud, opzet én de conclusies deugen niet'', zei hij. ,,Het mist ook hard bewijs.'' De VN zijn op Oost-Timor bezig met een eigen onderzoek. Aanklager Othman bevestigde dat de Australische diplomaat is gevraagd als adviseur bij dat onderzoek. ,,Maar zijn rapport is geen VN-rapport, het is slechts zíjn visie''.

Het is onduidelijk welke bewijzen de Australiër heeft. Maar zijn visie op de gang van zaken in Timor komt overeen met die van een onafhankelijke Indonesische onderzoekscommiessie, KPP-HAM. Die concludeerde begin vorig jaar dat de Indonesische legertop het geweld op Timor heeft georganiseerd. Behalve Wiranto werden ook de namen genoemd van generaal Zacky Anwar en generaal Adam Damiri: dezelfden die Dunn ook vermeldt. De Indonesische justitie zette vervolgens zelf een onderzoek op, maar schrapte van de KPP-HAM-lijst met 33 verdachten de namen van 14 mensen, allemaal hoge militairen, onder hen Wiranto.

De spijkerharde conclusies van de Australische diplomaat komen de VN bar ongelegen. De organisatie is bezig om Indonesië onder druk te zetten. Het land weigert om verdachten uit te leveren die in Oost-Timor door het VN-bestuur daar zijn aangeklaagd voor het militiegeweld.

Indonesië heeft steeds gezegd dat het zelf de daders van het geweld zal berechten. Maar er is nog maar één rechtszaak geopend, tegen de beruchte militieleider Guterres. Tegen achttien anderen, onder wie ook generaal Damiri, loopt een onderzoek dat weinig voortgang vertoont.