SPANJE - Macho-man krijgt slechts boete voor mishandeling

MADRID - Er was weinig fout aan José Rodriguez toen hij een dag of wat geleden om half vijf een paar borrels dronk in de bar van zijn dorp Almendralejo in het West-Spaanse Extremadura. José praatte wat, probeerde zijn geluk nog even aan de fruitmachine, nam een laatste slok en vertrok. Net als altijd. Het enige verschil zat 'm in zijn afscheidswoorden: “Ik moet naar huis. Ik ga m'n vrouw vermoorden.”

Vijf minuten later schoot de 55-jarige José echtgenote Josefa met zijn jachtgeweer overhoop en sloeg daarna de hand aan zichzelf. Vijf kinderen bleven achter alsmede een hoop heisa in pers en parlement. Het voorval in Almendralejo was een macaber voorbeeld uit een lange reeks van gevallen van mishandeling waarvan jaarlijks duizenden vrouwen in Spanje het slachtoffer zijn. Want de Spaanse echtgenoot mept zijn vrouw graag. Een uiting van een macho-cultuur dat vooral op het platteland hoogtij viert. Inmiddels is de balans voor 1997 opgemaakt. Zestig vrouwen stierven aan de gevolgen van mishandeling door hun echtgenote of ex-echtgenote. In 1996 waren dat er 64. De politie kreeg vorig jaar meer dan 19 000 aanklachten te verwerken, 3 000 meer dan het jaar daarvoor. Het gaat daarbij slechts om het topje van de ijsberg. In Andalusië is berekend dat jaarlijks zo'n 50 000 vrouwen worden mishandeld. In 3 000 gevallen heeft dat tot een aanklacht geleid. Ruim 400 vrouwen moesten worden ondergebracht in speciale opvangcentra. Het schrijnendste geval deed zich kort voor de kerst voor in Granada. De 60-jarige Ana Orantes had eindelijk haar angst overwonnen en vertelde in een regionaal tv-programma hoe ze al veertig jaar lang was mishandeld door haar echtgenoot van wie ze inmiddels was gescheiden. Na de scheiding bepaalde de rechter dat Ana boven moest wonen met haar kinderen en José (61) beneden. Dat hielp niet echt. Haar hele leven lang werd ze geslagen, soms met knuppels.

De buren wisten het, de politie wist het, maar niemand deed wat. Totdat Ana met verstikte stem haar drama vertelde voor de tv-camera's. Toen ze die middag thuiskwam werd ze, zoals gewoonlijk, opgewacht door José. Hij had het programma ook gezien. Eerst sloeg hij haar bont en blauw en vervolgens bond hij haar vast op een stoel, overgoot haar met benzine en gooide vervolgens een brandende lucifer op haar voeten. Alsof het om een inquisitieritueel ging. Ana verbrandde levend en werd nadien gevonden door haar 14-jarige zoon. José gaf zich even later aan bij de politie.

Organisaties die zijn begaan met het lot van deze vrouwen schreeuwen inmiddels moord en brand. Niet alleen de vage wetgeving moet het daarbij ontgelden maar ook de in de macho-cultuur verankerde denkwijze van de rechterlijke macht. Want waarom krijgt een man die zijn vrouw twee keer met een mes steekt in een supermarkt slechts een boete van 3 200 gulden? Dat gebeurde in november 1995. Ruim twee jaar duurde het alvorens de officier van justitie besloot geen gevangenisstraf te eisen, reden waarom de rechter - op grond van de Spaanse wetgeving - niets anders overbleef dan enkele dagen geleden een milde boete op te leggen.

Ook in de ministerraad boog zich over de zaak. De regering kondigde concrete wetswijzigingen aan. Magistraten zeggen dat het een sociaal probleem is. 'Ach wat', was het verontwaardigde commentaar van de woordvoerster van het Andalusische Instituut voor de Vrouw, “alleen de laatste klap wordt berecht. Alles wat daaraan vooraf is gegaan aan mishandeling blijft ongestraft.”

Ook de voorzitter van de Unie van Gescheiden Mannen heeft aandacht gevraagd voor zijn leden.

“Want ook mannen worden mishandeld omdat ze hun kinderen niet mogen zien”, is zijn verweer.

Veel hoop op verandering heeft het nieuwe jaar nog niet gebracht. In Tarragona werd een 50-jarige man twee keer gearresteerd in vier dagen tijd wegens verkrachting van zijn vrouw. In Badajoz werd een 36-jarige man overmeesterd nadat hij in huis had geprobeerd zijn vrouw met een broodmes te steken. In Cadiz moest een 50-jarige man worden opgesloten omdat hij het huis van zijn ex-echtgenote in brand had gestoken.

Als er al hoop is op verbetering dan komt die uit Catalonië. Daar heeft de voorzitter van het hooggerechtshof gepleit voor het instellen van een speciaal openbaar ministerie voor mishandelde vrouwen.