'Grondwet Zuid-Afika voldoet niet'

KAAPSTAD (AP) - Het Constitutionele Hof van Zuid-Afrika zal de nieuwe grondwet waarschijnlijk verwerpen en zo de opstellers dwingen de wet deels te herschrijven. Dat zeggen politici en juristen.

De meeste onvolkomenheden waarop het hof is gestuit zouden van ondergeschikt belang en technisch van aard zijn, maar het hof kan de grondwet slechts in zijn geheel aanvaarden of verwerpen. Het hof hield in juni een reeks hoorzittingen, en zal naar verwachting morgen laten weten of de grondwet beantwoordt aan de principes die ruim twee jaar geleden werden geformuleerd, voorafgaand aan de eerste democratische verkiezingen door blanke en zwarte leiders.

Vertegenwoordigers van de Grondwetgevende Vergadering, politici en juristen zeggen dat ze er ook rekening mee houden dat enkele van de bezwaren van het hof niet verholpen kunnen worden door een kleine wijziging in de formulering, omdat ze politieke kwesties betreffen. Het valt te betwijfelen of het Afrikaans Nationaal Congres en de Nationale Partij er iets voor zullen voelen om de discussie over bepaalde onderwerpen opnieuw te voeren.

Het hof zou er met name bezwaar tegen maken dat in de grondwet wordt bepaald, dat een wet die werkgevers het recht geeft om stakende werknemers te ontslaan, niet getoetst kan worden aan de grondwet. Datzelfde geldt voor een wet die voorziet in amnestie voor sommige plegers van politieke misdrijven ten tijde van de apartheid. Naar verwachting zal het hof oordelen dat hiermee gewone wetten boven de grondwet worden geplaatst.

De grondwet werd in twee jaar tijd opgesteld door het eerste Zuid-Afrikaanse parlement waarin alle bevolkingsgroepen zijn vertegenwoordigd. Dat fungeerde tevens als Grondwetgevende Vergadering. De partijen werden het op de valreep over de tekst eens. Tot op de datum waarop een akkoord over de nieuwe grondwet moest zijn bereikt ruzieden het ANC en de Nationale Partij over een aantal kwesties, om uiteindelijk met tegenzin een compromis te sluiten. De vergadering nam de nieuwe grondwet op 8 mei aan, met 421 tegen twee stemmen, en tien onthoudingen.