Oude koeien van Gerbrands

Zijn bewind is een aaneenschakeling van teruggedraaide beslissingen, maar Toon Gerbrands portretteert zichzelf nog altijd als een bondscoach met visie. Welke? Dat is na het geflopte EK eenieder onduidelijk. Een weekje vol oude koeien.

Gisteren was de dag waarop Toon Gerbrands afgerekend mocht worden. Tenminste dat riep hij de voorbije maanden te pas en te onpas. Maar op de slotdag van het EK zei de bondscoach dat zijn werk nog niet beoordeeld kan worden omdat aan ieder fiasco 'een ander verhaal vastzit': vakanties, zonder Blangé, met hem.

Het is typerend voor Gerbrands' handelwijze. Nummer één van het rijtje besluiten en opmerkingen die hij in het recente verleden heeft herroepen. Een zwalkend beleid kweekt onrust, altijd en overal. De afgelopen drie internationale toernooien flopten onder leiding van de Haarlemmer en olympische deelname 'hangt aan een zijden draadje'. Toeval?

Peter Blangé, de leider onder de spelers: ,,Je mag een coach afrekenen op de behaalde resultaten. Dat is topsport. Zoals het er nu voorstaat, hebben wij volgens die wetten de slechtste trainer van de wereld. En dan kan Toon nog zo'n aardige vent zijn, mij hadden ze vorig jaar ook niet meer nodig. Ik kon gewoon gaan hoor. Niemand die daar een traan om heeft gelaten.''

De terugkeer van de spelverdeler is het tweede voorbeeld. Vorig jaar schopte Gerbrands hem in de zomer nog uit het team en was het teruggeven van de aanvoerdersband ondenkbaar. Na de mislukkingen van het WK (november '98) en de World League (voorjaar '99) mocht Blangé op zijn eigen voorwaarden toch meedoen.

Ook het laten gaan van Olof van der Meulen mag als een blunder worden beschouwd. De 'puinruimer' was zeer bruikbaar geweest als stand-in voor de teleurstellende Schuil, erkent Gerbrands. Het excuus van de man 'die altijd vier stappen vooruit denkt': ,,Je perspectief verandert steeds.'' En dat is drie.

Na het winnen van de olympische titel in Atlanta '96 blaakte Nederland van het zelfvertrouwen. Op die euforische golven veroverde Gerbrands met zijn lange mannen in 1997 de Europese titel. Hij dacht de hele wereld aan te kunnen, zelfs zonder de oude garde. De gok op de nieuwe lichting pakte verkeerd uit, zo bleek eens te meer.

,,Als de nationale competitie sterker was geweest, had ik allang afscheid genomen van een paar reserves. Maar nu zijn er geen andere talenten, terwijl drie bankzitters het internationale niveau niet aankunnen. Wij spelen hier met slechts acht man.''

Daarom luidde zijn motto: niet wisselen. Tenminste dat zei hij. ,,Als ik Schuil moet motiveren door te dreigen met vervanging, dan halen we de Spelen niet.'' Donderdag tegen Joegoslavië had hij echter vier bordjes in de aanslag. Voorbeeld vier.

De titelverdediger eindigde op het EK uiteindelijk als vijfde. Gisteren werd de kwelgeest van dinsdag, Frankrijk, overwonnen na vier matchpoints tegen. Dankzij het geklungel van de opponent aan het einde van de wedstrijd, want Oranje kan nog altijd niet goed uit de voeten met het rallypointsysteem. Met name Schuil en Nummerdor missen de 'vereiste agressie'. Vooraf bezwoer Gerbrands overigens nog dat het leerproces voorbij was. De vijfde zijsprong.

Drie jaren met Gerbrands aan het roer zijn inmiddels verstreken en nog steeds staat een deel van de selectie niet met 'kloten' op het veld (citaat Blangé). Bas van de Goor laakte de gebrekkige mentaliteit eerder tijdens de World League. Een bekend probleem dus.

Hetzelfde geldt voor de conclusie van TVN-directeur Jan Tilmans: ,,Er staat geen team.'' Waar hoorden we dat eerder? Precies ja, tijdens de World League. De bond predikt vooralsnog rust. Deze week gaan de bobo's met alle betrokkenen evalueren. ,,Het is duidelijk dat er iets moet gebeuren.''

Volgens Gerbrands is er echter sprake van een incident. De deceptie op het EK noemt hij een nieuwe ervaring voor zijn pupillen. Sterker nog, de twee dramatische verliespartijen tegen Frankrijk en Tsjechië zijn belangrijk geweest voor de toekomst van het Nederlandse volleybal.

Gerbrands heeft het graag over processen, periodes, fases en trajecten. 'In het kader van' het een of ander praat hij recht wat krom is. ,,Het team is wakkergeschud. Was dat niet gebeurd dan waren we niet eens op de Olympische Spelen terechtgekomen. Nu weten we keihard dat we tot het bovenste deel van de internationale middenmoot behoren. We zijn niets meer en niets minder. Ik hoop dat dat signaal nog net op tijd is gekomen. We hebben geleerd en gaan vrolijk verder naar het volgende toernooi.''

Hij wel, maar de rest? In een interview met Trouw sprak hij in mei de overtuiging uit dat 'een volleybalcoach niet per dag overleeft maar over jaren'. Sinds november '98 is de vrije val ingezet, da's nog maar tien maanden geleden.