De Tsjetsjeen

De dertiende zou mijn geluksdag worden. Tenminste, dat zei Andrei en die kan het weten want hij houdt, zoals zoveel Russen, de occulte literatuur bij. Het ritselt hier aan de Moskva van de blaadjes die verborgen boodschappen van de sterren en andere duistere krachten verklaren. Het lijkt wel of de Russen na driekwart eeuw 'wetenschappelijk socialisme' zich dubbel en dwars overgeven aan alles wat de rationele geest niet kan bevatten.

De voorspelling dat dit mijn geluksdag zou worden stemde me toch monter, wat overmoedig zelfs. We zouden met de nachttrein van Sankt Peterburg (ja, zo heet het oude Leningrad officieel op z'n Duits) naar Moskou gaan. Normaal moet ik me melden bij een speciaal loket voor buitenlanders, maar op m'n geluksdag durfde ik wel voor Rus te spelen en sloot me aan bij een lange sliert mensen bij een gewoon kaartjesloket. Na drie kwartier, met nog maar drie wachtenden voor me, kreeg ik precies de behandeling die een Rus gewoon is. Het gordijn van het loket werd plotseling dicht gerukt en de lichtbak erboven, die aangaf dat het loket nog een uur geopend diende te zijn, floepte uit. “Wat!!?”, riep ik in mijn opborrelende woede. Maar ik was de enige die driftig deed tegen het dichte gordijn, de echte Russen sloften zacht mopperend naar de menselijke slangen bij andere loketten. Terwijl ik nog stond te stomen, trok Andrei me weg, een gangetje in naar het buitenlandersloket. “Je moet niet proberen een Rus te zijn”, zei hij. “En waarom zou je ook? Buitenlander zijn is veel makkelijker.”

Maar dat viel ook deze keer tegen. De dame die smakkend op een snoepje achter het zogeheten Intourist-raampje zat, had kennelijk haar dag niet. Ze inspecteerde mijn accreditatiekaart en constateerde dat ik journalist in buitenlandse dienst ben. “Heeft u schriftelijke autorisatie van uw organisatie om deze treinreis te maken?” informeerde ze streng. Ik was even van mijn stuk gebracht. Ik heb in Rusland vaak mijn hoofd gestoten aan ambtelijke voorschriften, maar deze was nieuw.

Opnieuw redde Andrei me van een dreigende uitbarsting. “Is er geen andere methode om dit te regelen?”, vroeg hij poeslief. “Dat kost u 40 000 roebel extra”, antwoordde het mens plomp. Dat was niet niks: ruim acht dollar ofwel bijna drie flessen eersteklas wodka, om de èchte rekeneenheden van Rusland te gebruiken. Andrei siste me weer een wijs advies toe en ik betaalde.

In de trein deden we de coupédeur op slot èn grendel - letterlijk, want het traject Petersburg-Moskou heeft een misdadige reputatie. Ik heb me weleens een kettingslot aangeschaft om in dit soort situaties drievoudige veiligheid te hebben, maar dat heb ik nooit bij me. De verhalen over de Russische criminaliteit zijn zwaar overdreven, roep ik altijd tegen iedereen die erover begint. Dus liet ik me geheel gerust in slaap schommelen nadat de controleur was geweest om geld voor het beddegoed.

Midden in de nacht schrok ik wakker. Nog net zag ik een jongen met mijn reistas weghollen. De zorgvuldig vergrendelde coupédeur stond wagenwijd open. Ik sprong hem achterna, maar in de verte hoorde ik al de wagondeur dichtslaan. De dief was gevlogen. Hopeloos zat ik neer bij m'n kleren die op de grond lagen, terwijl Andrei de controleur wakker ging maken. De spoorbeambte liep naar de wagondeur en constateerde dat die stevig op slot zat. Een sleutel had hij niet bij de hand, zei hij. “De Tsjetsjeen heeft wel een sleutel, die hebben ze allemaal”, zei hij met het gemak waarmee Russen alle misdaad toeschrijven aan 'de' Tsjetsjeen.

De beambte stond m'n ellende meelevend gade te slaan en vroeg of er veel geld weg was. Ja, in ieder geval alle dollars. Toen zag ik dat de dief twee briefjes van 10 000 roebel had achtergelaten. “Genoeg voor een fles wodka en wat augurken”, riep Andrei opgetogen. “Je wilde vandaag toch een Rus zijn? Nou, dan moet je nu een fles leegdrinken.”

Maar ik had geen drank nodig. De ontdekking dat de dief me ook mijn accreditatiekaart had gelaten, bracht me al tot een roes van blijdschap. Het was uiteindelijk toch een geluksdag. En die 'Tsjetsjeen' was zo slecht nog niet.