Justitie machteloos in ontuchtzaak met vijftien zwakzinnige kinderen

UDENHOUT - Een 44-jarige groepsleider van het instituut voor verstandelijk gehandicapten Vincentius in Udenhout heeft minstens vijftien zwakzinnige kinderen seksueel misbruikt. Zeker zeven pupillen zijn door de man verkracht. De verdachte in de grootste ontuchtzaak in de zorgsector, hoeft door een deal met justitie echter niet langer dan een jaar achter tralies.

Een groot onderzoek door instituut Vincentius en de politie heeft de zeer omvangrijke en langdurige ontucht deze maand aan het licht gebracht. Groepshoofd Tom van E. had binnen Vincentius een vertrouwensfunctie en wist door gesprekken met personeel en ouders precies waar de zwakke plekken van de pupillen lagen. Daar heeft hij volgens de directie 'zeer geraffineerd' gebruik van gemaakt.

De man is in 1993 al op staande voet ontslagen, toen bleek dat hij zes jaar lang een verstandelijk gehandicapt meisje had misbruikt. Direct nadat dit misbruik aan het licht was gekomen, heeft de politie onderzocht of er meer aan de hand was. Dat onderzoek is in 1993 echter afgesloten met de conclusie dat er sprake was geweest van een 'incident'. Hij is daarvoor in september 1995 in hoger beroep tot achttien maanden cel veroordeeld, wat neerkomt op een werkelijke straftermijn van één jaar.

In april 1995 meldde een moeder van een pupil dat het groepshoofd ook haar dochter destijds in de auto onzedelijk had betast. Daarop zijn Vincentius en de politie opnieuw naar slachtoffers gaan zoeken. Uit een groep van 60 pupillen die ooit met de man in aanraking zijn gekomen, vertelde uiteindelijk een vrouw dat zij achttien jaar geleden door Tom van E. is verkracht. Een vriendin zou hetzelfde zijn overkomen. Andere pupillen repten over vergaande ongepaste intimiteiten en lichamelijk geweld dat tegen hen gebruikt zou zijn.

Verjaard

Vincentius is begin januari met de zaken naar justitie in Breda gestapt, maar officier van justitie W. Koops wees erop dat de twee nieuwe verkrachtingszaken verjaard waren. Het zou weinig zin hebben de mishandelingen en ongewenste intimiteiten te vervolgen, omdat de man net voor het - zwaardere - seksueel misbruik was veroordeeld. Omdat Vincentius vermoedde dat Tom van E. met name in het begin van zijn carrière méér slachtoffers heeft gemaakt, vroeg de directie aan de officier of er een mogelijkheid bestond de man die zaken te laten opbiechten. Immers: pas als alle zaken op tafel lagen, kon Vincentius zich volledig wijden aan de nazorg van de pupillen.

De officier van justitie heeft vervolgens de rechercheur die Tom van E. voor de strafzaak heeft verhoord, als bemiddelaar aangewezen. Hij heeft in opdracht van Koops de man verzocht alle ontucht op te biechten, en hem in ruil daarvoor verzekerd dat hij voor de bekende strafbare feiten niet vervolgd zal worden. Tot ontzetting van justitie biechtte de man vijf gevallen van ernstig misbruik van zwakzinnige kinderen van recente datum. Daaronder bevinden zich vier verkrachtingen.

Door de deal is justitie echter niet meer in staat de man voor de rechter te brengen. Ook een beroep van ouders tegen het niet-vervolgen van justitie heeft geen zin. De serieverkrachter zit momenteel voor slechts één zaak zijn straf uit en komt over een jaar vrij. Door de deal kan ook niet onderzocht worden of de man voor TBS in aanmerking komt.

De overkoepelende Nederlandse Vereniging voor Gehandicapten Zorg (NVGZ) is 'zeer geschokt' door de ontuchtzaak. “In deze omvang hebben we dit nog nooit meegemaakt”, aldus directeur P. Bottelier. De deal van justitie en de niet-vervolging van de man, staan ook in schril contrast met het beleid van staatssecretaris E. Terpstra (volksgezondheid) die afgelopen zomer na een landelijk onderzoek naar seksueel misbruik van gehandicapten, juist een harde aanpak van zulke excessen afkondigde.

- Bijlage ZENZ: Vincentius rouwt