Soeharto verbaast met zijn optimisme

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Wil de Indonesische president Soeharto de grote economische crisis in zijn land wel echt aanpakken? Die vraag bleef hangen na een toespraak waarin Soeharto aankondigde dat de overheidsuitgaven niet dalen, maar met liefst 32 procent zullen groeien. Ook denkt hij dat de overheidsinkomsten met eenzelfde percentage zullen stijgen.

Het 76-jarige staatshoofd zei dit gisteren in een rede voor het Indonesische parlement. De enorme stijging van de overheidsuitgaven vindt overigens plaats tegen de achtergrond van een sterke waardedaling van de roepia, de nationale munt. In Amerikaanse dollars uitgedrukt, dalen de overheidsbestedingen daardoor met liefst 52 procent. De afhankelijkheid van dollarinkomsten uit de olie- en gasexport stijgt daarbij van 17 naar 25 procent van het overheidsbudget.

Naar de bijna een uur durende toespraak, die ook door de nationale televisie werd uitgezonden, was door velen met belangstelling uitgekeken, ook al omdat Soeharto sinds enige tijd met gezondheidsproblemen lijkt te worstelen. Om onduidelijke redenen vond het optreden niet overdag plaats, maar pas 's avonds om half negen (plaatselijke tijd). Soeharto kon daardoor af en toe een slokje water drinken, iets wat tijdens de ramadan, de islamitische vastenmaand, voor zonsondergang niet is toegestaan.

Gezakt

De twijfel over het realistische gehalte van zijn betoog wordt gevoed door Soeharto's mededeling dat hij bij zijn plannen uitgaat van een koers van de roepia van 4000 tegen een dollar. In werkelijkheid was de Indonesische valuta gisteren gezakt tot ver onder de 7000 tegen de dollar. Dat is 66 procent minder dan vorig jaar juli, voor de crisis in het land uitbrak. Anderzijds erkende hij dat de economische crisis in zijn 200 miljoen inwoners tellende land erger is dan eerder werd aangenomen.

Minder realistisch lijkt ook Soeharto's aanname dat de Indonesische economie dit jaar met vier procent zal groeien. Vanwege de financiële crisis, die nog wordt verergerd door omvangrijke droogte en de naweeën van enorme bosbranden, verwachten Westerse analisten eerder een economische krimp, net zoals in landen als Thailand en Maleisië.

Gat

Wanneer de economische groei inderdaad mocht tegenvallen, zullen ook de overheidsinkomsten teruglopen, en ontstaat er een gat in de begroting. Bovendien, zo meldt het financiële persbureau Bloomberg, stijgen de rente- en aflossingsverplichtingen van Indonesië op zijn buitenlandse schuldenlast dit jaar in roepia's uitgedrukt met 57 procent.

Een eventueel begrotingstekort zou in strijd zijn met de voorwaarden die Soeharto het afgelopen najaar overeenkwam met het Internationaal Monetair Fonds, in ruil voor een hulpprogramma ter waarde van 23 miljard dollar.

Het buurland Thailand, dat eveneens IMF-steun ontvangt, kondigde deze week aan de onderhandelingen over de voorwaarden van het fonds te moeten heropenen. Dit omdat de economische crisis veel harder toeslaat dan eerder werd voorzien.

Het afzien van harde bezuinigingsmaatregelen wordt wellicht mede ingegeven door vrees voor sociale onrust in het land. Zo stelde Soeharto eigenlijk de binnenlandse benzineprijzen en elektriciteitstarieven te willen verhogen. Maar uit de begroting die hij indiende, blijkt de omvangrijke overheidssubsidie op brandstoffen in roepia uitgedrukt toch aanzienlijk te worden verhoogd, van 3 naar 10 biljoen roepia (5 miljard gulden).

Mogelijk houdt dit beleid verband met de komende presidentsverkiezingen, die op 11 maart worden gehouden en waarvoor Soeharto zich naar wordt aangenomen opnieuw kandidaat wil stellen.