België opnieuw in de ban van Dutroux

BRUSSEL - Is ze een 'mythomane', een ongelooflijke fantast? Of is België echt dat verdorven land dat iedere verbeelding tart?

In de Belgische media woedt al dagen een felle discussie over de vraag hoe betrouwbaar ze nu is: 'getuige X 1', de nu 28-jarige vrouw uit Gent die beweert in de jaren tachtig deel te zijn geweest van een pedofilie-netwerk waarin Marc Dutroux figureerde, maar waar vooral zijn kompaan Jean-Michel Nihoul aan de touwtjes trok.

De jongste zet kwam zaterdag van de Vlaamse krant de Standaard, die behoort tot het kamp van de non-believers. Het blad laat, in de strijd om het eigen gelijk, Nihoul zelf aan het woord. Die deed, o wonder, middels zijn vriendin het verhaal van X als 'nonsens' af.

België is opnieuw in de ban van de zaak-Dutroux. Het is een tijdje stil geweest rond de affaire die anderhalf jaar geleden het land maandenlang op zijn grondvesten deed schudden. Maar sinds woensdag staat de kwestie weer volop in de schijnwerpers. Die dag begon de krant De Morgen aan een artikelenreeks over de 'geheime dossiers van Neufchateau'.

Twee journalisten van de krant zijn gaan spitten in een aantal moord-onderzoeken die in de marge van de zaak-Dutroux werden begonnen, maar klaarblijkelijk niet zijn doorgezet. Belangrijke bron van het tweetal: getuige X 1, een nu 28-jarige vrouw, die in 1996 naar het gerecht stapte en verklaringen aflegde waarin ze een aantal onopgeloste moorden in verband bracht met Marc Dutroux en Michel Nihoul.

Met die, zeer onthutsende, verklaringen werd echter nauwelijks wat gedaan. En dat vinden de twee journalisten vreemd. Na uitvoerig onderzoek komen zij in ieder geval tot de conclusie dat de vrouw meer gehoor verdient dan zij heeft gekregen, hoe ongelooflijk haar verhaal over pedofilienetwerken, chantage en moord zonder mededogen ook klinkt.

Drie afleveringen zijn er inmiddels verschenen in de beloofde tiendelige serie, die een nauwelijks te bevatten beeld schetst van een wereld waarin kinderen op buitengewoon sadistische wijze worden misbruikt, en ze hebben voor grote commotie gezorgd. Het meest opmerkelijk aan de zaak echter is de onrust die er in de Belgische media zelf over is ontstaan.

Stunt

Het eerste artikel was woensdag nog niet verschenen of De Morgen werd door collega's al afgemaakt. 'Het is alleen maar sensatie', 'helemaal niets nieuws', 'allemaal niet waar' waren, kort samengevat, de soms nogal tegenstrijdige commentaren. Een publiciteitsstunt, slechts bedoeld om de oplage op te schroeven, zo hekelde De Standaard de collega's, wier krant al diverse malen op sterven na dood is geweest. Allemaal fabels, heette het in Het Volk. En het journaal kwam onmiddellijk met een fax waaruit zou moeten blijken dat X 1 helemaal niet zo betrouwbaar is.

De hoofdredacteur van Het Nieuwsblad jammerde dat dit alleen maar tot gevolg zou hebben dat de pers meer controle aan zijn broek zou krijgen. We moeten heel voorzichtig zijn, er zijn al te veel verdachtmakingen, overdrijvingen en verzinsels geweest in deze zaak, aldus de man, die overigens nog niet zo heel lang geleden zonder al te veel scrupules allerlei onbevestigde en naar later bleek onware geruchten over pedofiele neigingen van vice-premier Di Rupo liet publiceren.

Eind vorige week sloeg De Morgen terug. “,Een onverdachte bron in deze, niet, collega's?”, sneerde hoofdredacteur Yves Desmet vrijdag aan het slot van zijn commentaar. Een verwijzing naar de woordvoerder van justitie-minister De Clerck die de berichtgeving 'zorgvuldig en ingehouden' had genoemd. En de krant citeerde uitvoerig uit een rapport van diverse psychiaters van de Katholieke Universiteit van Leuven, die eerder X 1, op verzoek van het gerecht, onderzochten om te kijken hoe betrouwbaar deze, door jarenlang seksueel misbruik zwaar getraumatiseerde vrouw is. Zij is niet gek, is hun conclusie. Haar verklaringen zijn geen bewijs, maar ze moeten wel zeer ernstig worden genomen worden. Of, zoals een van de betrokken onderzoekers op televisie bevestigde: wat zij zegt is de moeite waard om verder te onderzoeken.

Sporen

De grote vraag is natuurlijk waarom het gerecht dat heeft nagelaten, of beter: waarom allerlei speurders die ermee bezig waren van de zaak zijn afgehaald, en bepaalde sporen - bewust of onbewust - niet zijn onderzocht. Marc Verwilghen, voorzitter van de commissie die onderzoekt hoe het onderzoek naar Dutroux cs is verlopen, wilde er niet over speculeren. Maar Verwilghen, die half februari moet rapporteren of hooggeplaatste lieden de verdachten de hand boven het hoofd hebben gehouden, suggereerde wel, al wilde hij dat niet zo noemen, dat de onderzoeken waarin X 1 zo'n belangrijke rol speelde, werden stopgezet om te voorkomen dat zijn Commissie er iets mee zou kunnen doen.

Minister De Clerck ontkent dat het onderzoek in de zogenaamde X-dossiers stilligt. “Ze maken een bijzondere fase door”, verdedigde hij zich vorige week, naar aanleiding van de publicaties in de Morgen, in het parlement. Daar kondigde hij tevens aan, dat hij deskundigen uit het buitenland zal vragen bij het onderzoek te assisteren. Dit tot ontsteltenis van veel Kamerleden, die concludeerden dat de minister blijkbaar het vertrouwen in zijn eigen magistraten en politiemensen heeft verloren.

De doorsnee-Belg heeft allang geen vertrouwen meer. Het is dan ook zeer de vraag of hij de moeite heeft genomen de paginalange verhalen van De Morgen, vol details, met tal van namen, dag na dag, tot zich te nemen. Want dat het grondig mis zit in zijn land, is voor hem oud nieuws.