Sijbrands schittert tijdens EK na zonsverduistering

De verontschuldiging die de arbiter tot slot maakte, was veelzeggend. Niet alleen wat betreft die vermaledijde spelregel, maar vooral gezien de status van de aangesproken grootmeesters en het gewicht van hun duel.

Dat laatste zat hem in de zeldzaamheidswaarde die de botsing der twee grootste Nederlandse damtalenten van de afgelopen decennia had. Voor het eerst sinds 26 jaar namen Ton Sijbrands en Harm Wiersma in Nederland serieus tegenover elkaar plaats achter een wedstrijdbord.

De vergelijking met de exceptie van een totale zonsverduistering werd tijdens de EK in Hoogezand-Sappemeer gemaakt. In de kleine damkring waren de verwachtingen zaterdag net zo hoog gespannen als voor dat natuurverschijnsel. Het kon dus alleen maar tegenvallen.

Het bord vloog niet in brand, van een hakpartij was geen sprake. Om maar een paar clichés uit de denksport te gebruiken. In de klassieker brachten twee omzichtig manoeuvrerende spelers een klassieke stelling op het bord. Demonstrateur Auke Scholma verdedigde die als 'geladen', de toekijkende liefhebbers hielden het op 'saai'.

Een afwikkeling in het middenspel bracht met de 28ste zet een geheide remisestelling op de honderd ruiten. Sijbrands bood remise aan, Wiersma accepteerde. Omdat de rebelse jaren ver achter hen liggen, vulden de twee voormalige wereldkampioenen plichtmatig hun zettenreeks aan tot de vereiste veertig waren voltooid.

De regel dat dan pas een puntendeling mag worden overeen gekomen, noemt Sijbrands 'een inbreuk op de privacy van de speler'. Vandaar het excuus van scheidsrechter Teer. De internationale federatie wil ermee voorkomen dat al voor aanvang van een partij afspraken worden gemaakt. Zoals tijdens de WK van '92 in Toulon, toen Sijbrands en Wiersma elkaar al na zeven zetten de hand schudden.

Een dammer die niet wil, kan niet worden gedwongen, vindt Wiersma. Voor een provocerend protest is de bevlogen promotor van de damsport echter niet meer te porren. ,,We lopen het risico van een sanctie waardoor we beiden een punt mislopen.''

Beiden een punt, dat was zo gek nog niet. ,,Een mooi scenario, de koplopers die gelijkspelen. Het beste resultaat voor iedereen'', zo meldde Wiersma met een grijns. Hij kon toen niet voorzien dat Boezinski en Sijbrands een dag later schitterden met winst en samen voorlopig de troon delen.

Nee, de onderlinge puntendeling was geen boze opzet. ,,Er werd geen risico genomen'', aldus Wiersma. ,,Daardoor kregen we te weinig voor een beter resultaat. Alle verwachtingen houden je zeker bezig. Als alle schijnwerpers op je zijn gericht, is verliezen het domste wat je kan overkomen. Het is de kat uit de boom kijken, laat een ander het maar doen. Voor het publiek lijkt dat saai, voor ons niet. Je gunt elkaar het kleinste voordeel niet, achter elke zet zit een diepere betekenis.''

Wiersma had zich zesmaal tot wereldkampioen laten kronen toen hij in 1984 de actieve wedstrijdsport de rug toekeerde. Bij zijn rentree in '92 was tweevoudig wereldtitelhouder Sijbrands al weer vier seizoenen actief na vijftien jaar afwezigheid. In dat jaar zagen zij elkaar slechts tijdens de voorgekookte remise in Toulon. Tijdens een kandidatenmatch in 1995 ontliepen de twee elkaar door het twee-poule-systeem. Vervolgens was Sijbrands weer verdwenen, een wegens prive-problemen 'uit de hand gelopen rustpauze'.

De EK beschouwt Sijbrands als een 'doorstart'. Die mede mogelijk werd gemaakt door het aanbod van de gemeente Hoogezand-Sappemeer, met een inbreng van een ton hoofdsponsor. Het voormalige dammekka (Brinta-toernooi) was de plaats waar Wiersma en Sijbrands elkaar in 1963 als jeugdspelers voor het eerst bestreden. De één haalde tijdens de partij cola, de ander gevulde koeken.

Tijdens de EK zijn zij professionals. Ondergebracht in een hotel naar keuze en met loon naar werken in de vorm van in dammen zeldzaam startgeld. ,,Het is jammer dat er maar zo weinig toernooien zijn waarin we elkaar tegenkomen'', aldus Wiersma. ,,De kans op flitsende partijen zou toenemen. Dat zou een injectie zijn die het dammen goed kan gebruiken.''

Misschien vormen de EK-plaatsen één en twee wat dat betreft een opening. Zij garanderen een deelneming aan het WK in Riga in 2000.