Reeds afgewezen banenstelsel kan Schiphol redden

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - De groeiproblemen van Schiphol kunnen worden opgelost door een nieuw stelsel van start- en landingsbanen, dat vier jaar geleden nog als te duur van de hand werd gewezen. Overheid, Schiphol, milieu-organisaties en omwonenden zouden de handen ineen moeten slaan om het stelsel binnen een paar jaar al mogelijk te maken.

De commissie-In 't Veld, door het kabinet gevraagd om te adviseren over de technische problemen met de geluidsgrenzen van Schiphol, heeft gisteren haar eindverslag aan minister Jorritsma (verkeer en waterstaat) aangeboden. In haar rapport adviseert de commissie het kabinet niet alleen hoe de geluidsgrenzen van Schiphol beter kunnen worden gehandhaafd, maar zij geeft ook een mening over hoe het verder moet met de luchtvaart.

Het advies komt op het moment dat het kabinet bekijkt of de nieuwe vijfde baan (ten noordwesten van en parallel aan de Zwanenburgbaan) sneller kan worden aangelegd. Deze baan, nu gepland voor 2003, is hard nodig om de groeiproblemen van Schiphol op te lossen. Door de nieuwe baan hoeven lawaaiige banen als de Aalsmeerbaan en de Buitenveldertbaan minder te worden gebruikt.

Maar het kan nog beter, constateert de commissie. Het gaat dan om een variant, waarin de huidige Zwanenburgbaan wordt gedraaid en er op ongeveer een kilometer ten westen van die baan, ook parallel, een nieuwe baan wordt aangelegd. Deze variant ('5GG') is bij de discussie over de vijfde baan wel aan de orde geweest, maar was te duur.

De commissie vindt dat de kosten nu geen rol meer mogen spelen. Schiphol groeit veel harder dan destijds bekend was; er is dus meer winst en dat geld kan in het nieuwe stelsel.

Naast het nieuwe stelsel zou verder nog een andere baan moeten worden aangelegd: parallel aan en ten zuiden van de Kaagbaan. Het kabinet dacht al sterk in die richting. Als beide plannen worden uitgevoerd blijven vier banen over. De Aalsmeerbaan kan volgens de commissie helemaal dicht en de Buitenveldertbaan hoeft alleen bij zware storm te worden gebruikt. Schiphol kan, zo heeft de directie de commissie laten weten, op zo'n stelsel 40 procent meer vluchten uitvoeren zonder extra milieuschade.

Volgens In 't Veld is het mogelijk dit betere stelsel alsnog te realiseren. Daarvoor is “een soort noodwet” nodig, analoog aan de wet die is gemaakt bij de overstromende dijken. Allen die betrokken zijn bij Schiphol zouden een convenant moeten tekenen. De milieubeweging en bewoners moeten bijvoorbeeld beloven dat zij geen bezwaren en beroepen aantekenen om de procedures te rekken. Volgens In 't Veld heeft hij “signalen gekregen van alle partijen dat het zou moeten kunnen lukken”. De reactie die de milieubeweging gisteren op het rapport verspreidde, duidt daar vooralsnog niet op.

In 't Veld benadrukte dat de voorbereidingen voor de 'gewone' vijfde baan gewoon moeten doorgaan zolang niet duidelijk is of het convenant en de deltawet er komen. “We kunnen ons geen enkele vertraging permitteren.”

De commissie vindt verder dat Schiphol alleen zou mogen groeien als het milieu er meteen beter van wordt. Tien procent groei moet direct tien procent minder schade betekenen. Als Schiphol dit jaar niet 360 000 maar 400 000 vluchten wil uitvoeren, moet het aantal woningen dat last heeft van herrie ook met tien procent omlaag: van 15 100 naar 13 600. Natuur en Milieu plaatste daar gisteren meteen een kanttekening bij. Het aantal van 15 100 is slechts een maximum. “Schiphol zit nu nog niet eens aan 13 600, dus in de praktijk betekent het niets”, aldus woordvoerder Franssen.

In 't Veld meent dat de discussie over de geluidhinder warrig en ondoorzichtig verloopt. Zo wordt de herrie niet echt gemeten, maar berekend met computers. Volgens de commissie verdient het aanbeveling het geluid nu echt, per vliegtuig, te gaan meten.

De commissie adviseert het kabinet om zolang dat niet veranderd is, de berekeningen aan te passen waardoor Schiphol dit jaar wel kan groeien zonder de milieuwetten te overtreden. Verder moet er één controlerende instantie komen. In dat verband vindt de commissie het vreemd dat de Rijksluchtvaartdienst zoveel verschillende petten op heeft. De dienst maakt regels en handhaaft ze ook. Dat leidt tot “verwrongen situaties en daardoor is de onafhankelijkheid en het gezag van het toezicht weinig vertrouwenwekkend”.

PvdA-Kamerlid Van Gijzel denkt dat het rapport voor de korte termijn mogelijkheden biedt voor “een gematigde groei” van Schiphol. De grenzen aan lawaai, stank, veiligheid en vervuiling moeten worden gehandhaafd, maar er moet wel een extra vliegveld bijkomen.

Kamerlid Van 't Riet (D66) betwijfelt of de geluidzones binnen zes maandan kunnen worden veranderd. Voorlopig zal het oude gebruiksplan van Schiphol, gebaseerd op 360 000 vluchten, het uitgangspunt moeten zijn. Van gedogen mag geen sprake meer zijn.

Het CDA spreekt van een positief rapport. “Schiphol kan hiermee doorgroeien”, aldus Kamerlid Reitsma.

GroenLinks vindt het advies van de commissie daarentegen “teleurstellend en eenzijdig”, en meent dat het “de luchtvaartlobby op haar wenken bedient.” In een eerste reactie juicht minister Jorritsma toe dat “selectieve groei” van de luchtvaart binnen milieugrenzen moet blijven.