'Die 1500 meter is toch een beetje een zenuwenafstand'

HAMAR - Twee trends zette Rintje Ritsma zondag tijdens de vijfduizend meter. Beide vindt hij het navolgen voorlopig niet waard, zo lijkt het nu de vaderlandse kernploeg de wonden van het echec op die afstand heeft gelikt. Een slechts in fantasiewerelden voorkomende eerste ronde in minder dan een halve minuut op de vijf kilometer, is anno 1994 nog het startsein van een geslaagde zelfmoordactie. En het hoesje om de schaats had hij gisteren tijdens de training maar thuis, in het Olympisch dorp, gelaten.

Als psychologisch afschrikmiddel rendeerde de strijkijzerschaats drie dagen terug in het geheel niet. Een halve winter lang deden de Noren uiterst geheimzinnig over de zogeheten Mach-schaats, waarmee ze uiteindelijk niet voor openbare voorstellingen het ijs van het Vikingschip opdurfden. De tests in de windtunnel werden geslaagd genoemd. Niets dan lof had trainer Kristiansen voor de formule 1-achtige vinding. Voor het overige dient de buitenwereld in spanning het moment af te wachten waarop het noviteitje ten doop wordt gehouden. De hoesjes om de schoenen van Ritsma waren een wat carnavaleske parodie op het technologisch wonder van de Vikingen. Een leren lapje met klitteband dat de glijbeweging positief zou beinvloeden, zo heette het. Maar niet zodanig dat er wereldrecords mee gereden zouden worden. Bondscoach Ab Krook liet zijn rijders vrij in hun keus, terwijl de fabrikant in kwestie best bereid was de bij een concurrent onder contract staande Falko Zandstra ook een paar 'condooms' uit te lenen. Johann Koss moest er uiteindelijk om lachen. Gisteren verkondigde Ritsma dat hij het glijmiddel op de 1500 meter niet als prestatiebevorderend beschouwt. Die keus zal wel zijn genspireerd door bijgeloof. Op orthodoxe schaatsen reed de Lemster op het EK in januari immers een wereldrecord op de mijl.

Dat wapenfeit maakt hem vanmiddag tot een van de grootste favorieten op de sterk bezette 1500 meter; met of zonder hoes. Na het brons op de vijf kilometer zou Olympisch goud een extra dimensie toevoegen aan een toch al prachtig seizoen, dat met de Europese titel een voorlopig (? ) hoogtepunt kende. Op slag stapte Ritsma uit de anonimiteit. Daags na het EK adverteerde de bondssponsor met een serie contactafdrukken van de vier afstanden. Het is niet zijn aard, maar inwendig glimt Ritsma van trots dat hem dat commerciele eerbetoon ten deel valt. Het blijkt dat de Fries met zijn vlasblonde kapsel, zijn stoere blik in de ogen, zijn gezond blozend gezicht en het nuchter formuleren van standpunten met stip in de nationale top-tien van ideale schoonzonen is doorgedrongen. “Voor het in stand houden van dat goede imago hoef ik verder geen moeite te doen,” vertelt hij. “Het weerspiegelt mijn karakter, het komt uit mezelf. Ik probeer onder alle omstandigheden zoveel mogelijk mezelf te blijven. In mijn geval is dat nuchter op alles reageren. Ik doe geen uitspraken die tegen me gebruikt kunnen worden. Ik praat ook niet graag over dingen die me dwars zitten. Dat kan ik goed van me afzetten. Ik gooi de ballast overboord en denk weer aan leuke dingen. Ik ben een gemakkelijk levend mens. Dat spreekt iedereen kennelijk wel aan.”

Alternatief

Daarom - en om de concentratie voor de grote wedstrijden niet te verstoren - is de eventuele alternatieve kernploeg momenteel geen onderwerp van gesprek. Na de Spelen zal het thema ongetwijfeld terugkeren aan de borreltafel. Tijdens de afstandskampioenschappen kwam naar buiten dat een deel van de mannen- en vrouwenkernploeg uit onvrede over de geringe sponsormogelijkheden buiten het collectieve contract van Aegon en Deloitte en Touch om over het creeren van een afscheidingsbeweging dacht. Ritsma lijkt in dat opzicht niet de voornaamste gangmaker. “Of onze publiciteitswaarde groter is dan nu in onze tegemoetkoming wordt uitgedrukt? De sponsors steken erg veel geld in de schaatssport. Ik heb met mijn eerste plaats op het EK de A-status voor het volgende seizoen weer vastgelegd. Bovenop die vergoeding (de hoogte hangt af van de prestaties op EK's en WK's - red) komt nog een sponsorbedrag. Ik verdien dan zeker het bedrag dat ik ook met normaal werken zou krijgen. Ik vond het niet zo slim dat de vrouwen over die alternatieve ploeg begonnen. Daar moet je na het seizoen over praten. Bovendien, vind maar eens iemand die er meer geld in wil steken dan de huidige sponsors doen.” Van de co-sponsor hebben de schaatstoppers een aanbieding gekregen op de loonlijst van het bedrijf te worden geplaatst. Ritsma: “Het is niet meer dan een formele kwestie. We moeten daarvoor drie keer per jaar opdraven bij een personeelsfeest.”

De Europees kampioen heeft zijn privebelangen op zakelijk gebied ondergebracht bij een marketingbureau in Ouderkerk aan de Amstel. “Ik sta als enige bij dat bureau onder contract, maar ze zijn momenteel dag en nacht voor me bezig. Ik moet in een vrij korte periode mijn slag proberen te slaan. Ik woon nog thuis, ik houd er dus wel iets aan over.” Een aantal verplichtingen komt hij met het verstand op nul na. “Zoals winkelopeningen, het uitdelen van foto's en het zetten van handtekeningen. Ik probeer er maar bij te lachen. Doe ik het niet, dan gooi ik mijn imago weg.”

Na het Europees kampioenschap was het even een gekkenhuis in Lemmer. “Het was druk, maar niet overdreven. Het hoort er bij. Je weet dat op zo'n moment alles in een keer op je afkomt. Je wordt geleefd. Al met al hebben mijn ouders er meer last van gehad dan ik. Na het EK ben ik maar een dag thuis geweest. Toen heb ik de telefoon er naast gegooid.”

Chaos

De chaos kan compleet worden wanneer Ritsma vanmiddag zijn wereldrecord op de 1500 meter bevestigt met de winnende tijd op die afstand. Een Olympisch kampioen is tenslotte iemand. Zelfs als hij Amerikaan zou zijn geweest, had hij er als representant van een mini-sport hele goede sier mee kunnen maken. Het dagblad USA Today peilde de vorige maand onder 2600 Amerikanen wie in hun ogen de Olympisch winterkampioen aller tijden is. Veertig procent noemde spontaan de naam Eric Heiden, twaalf procent Bonnie Blair en slechts tien procent een representante van het in de VS veel populairdere kunstschaatsen, Dorothy Hamill.

Maar ook bij het aanhoren van dit statistische geweld verbleekt Ritsma niet. “Het is mooi dat ze Heiden noemen, maar daar is het mij niet om te doen. Ik heb bovendien meer doelen dan alleen een Olympische titel: voor mij tellen het EK en WK even zwaar. Moet ik kiezen tussen een wereldrecord en een kampioenschap, dan neem ik het laatste. Een wereldrecord is maar tijdelijk, een titel blijft eeuwig in de boeken staan. Zo'n record schaats je ook niet bewust. Je hebt het een hele tijd in gedachten, maar het was er tot het EK nooit van gekomen. Ik was gemotiveerd om het te rijden, maar het moet je ook meezitten. Na het EK heb ik even een kleine vormcrisis gehad. Nou ja, crisis, het ging even wat minder. Ik had van buis gewisseld. Later heb ik de oude er weer onder laten zetten. Daarvoor kwam het mij eigenlijk gewoon aanwaaien. Ik heb nooit tegenslagen gekend.”

Bij nader inzien is Ritsma toch wel blij met de bronzen plak op de 5000 meter. “Op de Spelen wil je maar een ding: een medaille halen, en dan het liefst een gouden. Daar heb ik zondag ook voor gereden. Ik was blij dat we begonnen met de vijf kilometer. Het is een nummer om lekker in je slag te komen. Die 1500 is toch een beetje een zenuwenafstand.”