Vriend Habibie moet positie Soeharto bij verkiezingen versterken

JAKARTA - President Soeharto van Indonesië heeft zich gisteren “in het belang van het land” herkiesbaar gesteld. Waarnemers denken ook te weten wie de 76-jarige oud-generaal naast zich wil hebben als vice-president: technologie-minister Bachruddin Yusuf Habibie.

Met zijn besluit kandidaat te staan als de Volksvergadering in maart een nieuw staatshoofd aanwijst, heeft Soeharto de oproep naast zich neergelegd van oppositiegroeperingen en zijn eigen dochter Tutut om eindelijk “van zijn rust te gaan genieten”.

Harmoko, voorzitter van de regerende Golkarpartij als ook van het parlement, maakte gisteren Soeharto's bereidheid bekend. Volgens Harmoko is de “grote Golkarfamilie ervan overtuigd” dat het de wens is van het volk om Soeharto weer president te maken. “Ook al offert hij daar zijn familiebelangen voor op”.

Tevens maakte de partijvoorzitter duidelijk dat er veertien extra eisen zijn gesteld waaraan de nieuwe vice-president moet voldoen. De meest opvallende daarvan is dat de tweede man van de natie “een goed begrip van technologie en industrie moet hebben”, en in staat dient te zijn 's lands “eenheid en integriteit” te bewaren.

Dat signalement lijkt eigenlijk maar op één man te passen: de 61-jarige minister van technologie, Habibie. Door de expliciete eis op te nemen dat de nieuwe man technologische- en industriekennis moet hebben, vallen vrijwel alle andere kandidaten af, omdat die daar geen kennis van hebben.

Toegewijd

Met zijn keuze zou Soeharto duidelijk maken alleen iemand naast zich te dulden die hij volledig vertrouwd, en die bovendien hem en zijn familie is toegewijd. Politieke waarnemers vrezen echter dat het aanwijzen van Habibie ook een signaal is dat Soeharto geen plannen heeft om op korte termijn democratische hervormingen door te voeren.

Financiële analisten vrezen op hun beurt dat met Habibie, het risico alleen maar groter wordt dat de door het IMF opgelegde maatregelen om de economie weer gezond te maken, niet goed worden doorgevoerd. Habibie staat vooral bekend als minister van geldverslindende, onrendabele projecten als de bouw van een eigen Indonesisch straalvliegtuig. Daarvoor is vorige week onder druk van het IMF de subsidiekraan dichtgedraaid.

De financiële markten reageerden in elk geval niet positief op de speculaties. De roepiakoers zakte tot iets boven de 10 000 voor een dollar, gelijk aan het dramatische dieptepunt dat eerder deze maand werd bereikt voor het akkoord met het IMF over een reddingsplan ter waarde van vele miljarden dollars.

Habibie is al jaren een intieme vriend en politiek protégé van Soeharto. Hij kent de president bijna dertig jaar, uit de tijd dat legercommandant Soeharto met zijn eenheid was gelegerd in Ujung Padang, de plaats waar de Habibies toen woonden.

Het was ook Soeharto die Rudi Habibie in de jaren '70 persoonlijk uit Duitsland terugriep naar Indonesië om het land “de grote technologische sprong voorwaarts” te laten maken. De vaak als 'briljant' omschreven technologie-minister genoot zijn opleiding in Duitsland en maakte daar een bliksemcarrière bij het vliegtuigconcern Messerschmitt-Bolkow-Blohm. Hij bracht het tot vice-president van MBB.

Terug in Indonesië begon Habibie als technologie-minister met het opzetten van 'strategische' industrieën, zoals scheepsbouw, telecommunicatie en luchtvaart. Maar zijn naam is vooral onlosmakelijk verbonden met het nationale vliegtuigjet-project dat het technologiecentrum IPTN ontwikkelt.

Het project leek de afgelopen maanden samen met de nationale Timor-auto onaantastbaar, hoewel het land financieel in grote problemen verkeert. Het verraste dan ook vriend en vijand dat Soeharto bij de bekendmaking van de IMF-maatregelen vorige week toch akkoord ging met het schrappen van de subsidies op deze projecten.

Het leek erop dat het politieke spel van Habibie daarmee was uitgespeeld. Maar dat kan nu anders liggen. Habibie weigerde gisteren overigens te bevestigen dat hij de enige serieus overgebleven kandidaat voor het vice-presidentschap is. “Dat wordt in dit land democratisch besloten en dat gebeurt pas met de presidentsverkiezingen in maart”, aldus Habibie.

Investeerders

Het gezaghebbende, Engelstalige dagblad Jakarta Post eiste gisteren dat de regeringspartij Golkar en president Soeharto vóór de aanstaande verkiezingen hun kandidaat voor het vice-presidentschap bekend maken. Dit om de vrees en onzekerheid bij buitenlandse investeerders over de politieke opvolging weg te nemen. Wegens de ernstige economische crisis in het land en omdat de politieke onzekerheid bijdraagt aan de zwakte van de munt de roepia, moet worden gebroken met de gewoonte om te wachten tot na de presidentsverkiezingen, aldus de krant.