Arsenal kan met winnen Europa Cup zwart seizoen nog enige glans geven

Van onze sportredactie PARIJS - Een 'toevalstoernooi'. Zo wordt het Europa Cup-toernooi voor bekerwinnaars al heel lang beschouwd door de Europese voetbalunie. Aan het brein van Unie-voorzitter Lennart Johansson is enkele jaren geleden het plan ontsproten de deelnemers aan de Europa Cup II (bekerwinnaars) en III (UEFA Cup) samen te voegen en zodoende een redelijke tegenhanger van de Champions League te ontwikkelen.

Dat plan heeft het in de praktijk (nog) niet gehaald. De nationale voetbalbonden liggen dwars, want samenvoeging van bekerwinnaars en 'runners up' zou nog meer aardigheid bij de nationale bekertoernooien weg halen. Het blijft evenwel een feit dat de laatste jaren niet al te imponerende clubs als Lokomotiv Leipzig, Monaco en FC Antwerp de finale van het bekerwinnaars-toernooi hebben bereikt. Met Arsenal en Real Zaragoza staan vanavond in het Parc des Princes evenmin ware topclubs in de finale. De vier halve finalisten Chelsea, Real Zaragoza, Arsenal en Sampdoria hebben dit seizoen zelfs de betrekkelijke armoede van het Europa Cup 2-toernooi benadrukt. Chelsea was vorig seizoen veertiende in de Premier League (nu twaalfde), Arsenal vierde (nu elfde), Sampdoria derde (nu negende) en Real Zaragoza derde (net als nu). De Europa Cup 2 was dit seizoen voorts bezet door de nummer zes van Schotland (Dundee United), de nummer zeven van Roemenië (Gloria Bistrita), de nummers acht van Duitsland (Werder Bremen) en Tsjechië (Viktoria Zizkov), de nummers negen van Bulgarije (Pirin Blagoevgrad) en Rusland (CSKA Moskou) en zelfs ook nog door een Ierse tweedeklasser (Sligo Rovers). Van de drie Europese bekertoernooien mag '2' dus als veruit het zwakste worden beschouwd.

Bij Arsenal kan men vooralsnog niet wakker liggen van die vaststelling. De club uit Noord-Londen was vorig jaar dolgelukkig toen ten koste van het overigens sterke Parma, in Kopenhagen de trofee voor de eerste keer werd gewonnen. Barcelona heeft als enige club deze Europa Cup drie keer gewonnen, maar Arsenal kan vanavond geschiedenis schrijven door als eerste club de beker voor de tweede keer in successie te veroveren.

Dat succes is nodig om één der zwartste seizoenen uit de 109 jaar oude clubgeschiedenis nog enigszins op te fleuren. Arsenal heeft in de voetbaljaargang 1994-'95 model gestaan voor alle schandalen die het Engelse voetbal hebben getroffen. In Kopenhagen stond Arsenals manager George Graham nog met de Cup te pronken. Negen maanden later, op 21 februari van dit jaar, werd hij op staande voet ontslagen. Highbury, het klassieke honk waar Arsenal al 82 jaar resideert, sidderde op die dag. Het moest de dag worden van het debuut van Glenn Helder. Dat werd het trouwens ook wel, want 's avonds schitterde de kort tevoren door Graham voor bijna zes miljoen gulden bij Vitesse weggehaalde linksbuiten tegen Nottingham Forest. Enkele uren voor de aftrap viel echter het doek voor de manager, die als speler kampioen werd met Arsenal en sinds 1986 als manager ook kampioenschappen en andere successen bij The Gunners had gerealiseerd. Gelet op zijn reeks aan hoofdprijzen, werd alom geconcludeerd dat George Graham wel bijzonder ernstige fouten moest hebben gemaakt. Dat bleek ook daadwerkelijk het geval te zijn. In Engeland werd voor de val van Graham al lang beweerd dat managers rond transfers enorme bedragen voor zich zelf achter hielden. Terry Venables van Tottenham Hotspur en Brian Clough van Nottingham Forest kwamen als eersten in opspraak. De Inland Revenue, een belastingdienst, bracht de bal aan het rollen. In de nasleep van de Venables/Clough-affaire, kwam aan het licht dat Graham 425 000 pond (ruim een miljoen gulden) aan de transfers van de Deen John Jensen en de Noor Pal Lydersen naar Arsenal had verdiend. Dit bedrag was door de Noorse voetbalmakelaar Rune Hauge op de privérekening van Graham gestort. De manager met de Schotse roots wierp de schuld van zich af, maar besloot wel de door hem aanvankelijk als privé-geld beschouwde 'gift' van Haugen aan Arsenal te betalen. Toen een speciale onderzoekscommissie van de Premier League een tot op heden geheim gebleven rapport aan Arsenal overdroeg, was dat de aanleiding voor de directie van de club Graham op straat te zetten. Op hetzelfde moment werd Grahams rechterhand Stewart Houston - ook een Schot - de nieuwe manager.

Als één der boegbeelden van de Europese bekertoernooien, is Arsenal door de UEFA van meet af aan heel kritisch bekeken. Met de omkoop-Europa Cup-winnaar Olympique Marseille kende de UEFA in 1993 geen genade. De bekerwinnaar werd de toegang tot het volgende Europa Cup-evenement ontzegd. Het waterdichte bewijs van de schuld van Olympique was toen nog niet eens boven water. Ten aanzien van Arsenal heeft de UEFA (nog) geen harde maatregelen getroffen, maar blij is de unie in geen geval met deze door meerdere schandalen omgeven club.

Behalve Graham, hebben ook diverse spelers van Arsenal zich buiten het veld misdragen. Aanvoerder en international Tony Adams zat al eens vier maanden in de gevangenis voor herhaald rijden onder invloed. Bol hebben de Britse kranten dit jaar ook gestaan van de streken van Paul Merson. Deze zwierige aanvaller was betrokken bij vechtpartijen in nachtclubs, hij stapte dronken achter het stuur, tevens bouwde hij een gokschuld op van enkele honderdduizenden ponden en als klap op de vuurpijl erkende hij een half jaar geleden zwaar verslaafd te zijn aan cocaïne. Niettemin blijft het publiek deze recidivist op handen dragen. Datzelfde is het geval met de derde bad boy van de club, aanvaller-international Ian Wright. Wegens herhaaldelijk wangedrag tegenover scheidsrechters en publiek is hij dit seizoen al voor tienduizenden ponden beboet. Mede door de gigantische salarissen die bij Arsenal worden betaald, blijken die boetes op Wright totaal geen effect te hebben. Maar ook hem vergeeft het publiek zijn wandaden, want Wright scoort makkelijk en vaak voor de club. In dit Europa Cup-toernooi vond hij steeds nog de roos.

Arsenal moet het vanavond overigens zonder Glenn Helder doen. De Leidenaar is niet speelgerechtigd, omdat hij eerder dit seizoen al met Vitesse Europa Cup-voetbal speelde.