Ontluisterend

Op de tv is een mevrouw in de weer met een schaar. Daarmee moet zij binnen een paar minuten de beha's van vijf andere vrouwen doorknippen en een helft van zo'n verknipte beha als bewijsstuk meenemen. En jawel, ze loopt op straat binnen de kortste keren vijf vrouwen tegen het lijf die ook zo gek zijn. Wij mogen onder de truitjes meekijken. Hoera, de knippende mevrouw heeft duizend gulden verdiend.

Dadelijk wordt het nog leuker, dan gaat iemand proberen tien voorbijgangers zo gek te krijgen hun schoenen te vullen met karnemelk en er dan nog in te stappen ook. Lukt haar dat, krijgt ze duizend gulden. En morgen moet een vrouw proberen in tien minuten in tien blote billen van voorbijgangers te bijten.

'Over de rooie' heet het en het is niet eens ordinair, het is kijken naar depressief makende zwakzinnigheid - er zitten mensen voor minder al jaren opgesloten. Elke dag van John de Mol Producties bij SBS 6 van die smaakvolle Fons van Westerloo.

Toen minister Dijkstal het van de week in de Tweede Kamer over 'ronduit ontluisterende' tv had, bleek het niet eens dit soort programma's te zijn waar hij z'n oog op had laten vallen. Hij had het over het NOS Journaal dat hij in één adem noemde met alle andere vormen van 'reality tv'. Ontluisterend, inderdaad, zo'n minister die niet weet waar hij drie slagen in de rondte over klept. Wat er aan werkelijke 'reality tv' bestaat, dat zijn vrijwel allemaal juist programma's waar Dijkstal met z'n VVD al jaren voor pleit. De VVD wil het liefst alleen smakeloze en ontluisterende televisie, want daarmee kun je op de vrije markt geld verdienen. En dat is het enige uitgangspunt van het liberale tv-maken. Het past in het betoog van zo'n zwamneus als Dijkstal om niet eens meer onderscheid te kunnen maken en alleen pro forma nog wat over zijn zogenaamde smaak te gaan staan jeremiëren in het parlement.

'Over de rooie', dat is 'reality tv'. Gewoon, nietsvermoedend over straat lopen en lastiggevallen te worden door een of ander quasi-leuk jongmens dat in krukken-Nederlands vraagt of ze je beha mag doorknippen. En als je voor die eer bedankt en niet eens geconfronteerd wilt worden met dit soort van malloten-

televisie, dan word je neergezet als een tut die wegrent, als een flauwe spelbreekster die verbijsterd is dat je op klaarlichte dag dit soort gekte ontmoet; ook al kon het haar al bekend zijn dat de laatste tijd wel erg veel psychisch labiele mensen de straat op worden gestuurd vanwege de bezuinigingen in welvarend Nederland. 'Reality tv' is onbekommerd filmen en uitzenden, altijd op jacht naar mensen die per ongeluk in een letterlijk of figuurlijk pijnlijke situatie terecht zijn gekomen of er met opzet in zijn gebracht.

Dijkstal zag één NOS Journaal, over het busongeluk bij Thionville, en begon dat programma meteen maar te rangschikken onder 'Hart van Nederland', '06-11 Weekend', 'All you need', 'Jambers', 'Breekijzer', 'Elke seconde telt', en noem de hele reeks maar op. En dan een potje moreel verontwaardigd gaan staan te doen, terwijl zijn partij alleen maar méér troep op de buis wil, meer overvallen, meer uit de sloot getakelde koeien, meer gestolen privacy, meer gesnotter, meer ellende, meer lek en gebrek, meer blote tieten. Een smaakvolle partij, niet?

Volgens minister Sorgdrager (D66) valt er niks op te lossen en moet er maar meer geklaagd worden bij de rechter. Ben je verdorie twaalf seconden wereldberoemd in Nederland geweest dankzij je doorgeknipte bloemetjesbeha, moet je daarover nog gaan klagen ook! Want laten we wel wezen, enkele honderdduizenden mensen hebben de stellige overtuiging gekregen dat het in alle gevallen gaat om smaakvolle humor, indringende journalistiek of informatieve programma's over ernstige sociale problemen - behalve natuurlijk bij het NOS Journaal, want daar kijken ze al niet meer naar.

Staatssecretaris Nuis haalde uit de map met door de muizen aangevreten stukken het idee tevoorschijn om de Raad voor de journalistiek op te tuigen. Maar het mogen s.v.p. toch wel journalistieke producties blijven waar die raad naar kijkt. Het heet aftuigen als je de raad opdracht geeft om ook nog eens als fatsoensrakker voor de tv top-20 van huize Dijkstal op te treden. Als Dijkstals eigen politie nu eens ophield als hofleverancier voor 'reality tv' en Dijkstal uit de weg ging, dan moesten we het nog maar eens hebben over een heel ander onderwerp: de verharding van de maatschappij in relatie tot de weerslag daarvan in de tv-journalistiek.