Stap Papandreou toch onverwacht

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Wat drie verkiezingsnederlagen, enkele hartoperaties, de attenties van Mimi, de ex-stewardess waar hij mee trouwde, en een proces wegens corruptie niet konden bewerkstelligen, is gisteren gebeurd. Andreas Georgios Papandreou heeft plaats gemaakt.

Direct nadat de 76-jarige Papandreou op de intensive care afdeling van het Onassis ziekenhuis in Athene afstand had gedaan van zijn premierschap, klonken gewichtige woorden, maar er was ook duidelijk sprake van opluchting.

“Dit is een historisch moment en een moedige daad van de voorzitter en stichter van de Panhellenistische socialistische beweging”, zei Pasok-secretaris-generaal Kostas Skandalides. Parlementsvoorzitter Apostolos Kaklamanis meende dat Papandreou met zijn aftreden het landsbelang diende, verwijzend naar de onzekere situatie die was ontstaan door de ziekenhuisopname van de premier.

Getuige van de 'historische' beslissing van Papandreou, die overigens voorzitter blijft van Pasok, waren vijf ministers, onder wie zijn zoon George Papandreou, die de post van onderwijs in handen heeft. Het centraal comité van de partij vergadert morgen over een opvolger.

Echt fit was Papandreou al tijden niet meer. Twee jaar geleden in ieder geval probeerden politieke tegenstanders zijn terugkeer te voorkomen door hem af te schilderen als een zwakke, oude man, die niet in staat zou zijn Griekenland voor te bereiden op de 21ste eeuw. De sluwe vos sloeg terug als de Chinese leider Deng door voor het oog van de camera in zee te duiken voor een zwempartij.

De Grieken beloonden hem met een verkiezingsoverwinning. Op 74-jarige leeftijd werd de man die in 1989 het politieke toneel voorgoed leek te hebben verlaten, opnieuw tot premier gekozen. De verliezer, de vrijwel evenoude Konstantinos Mitsotakis - al dertig jaar Papandreou's belangrijkste rivaal -, gooide kort daarna de handdoek in de ring.

Maar de gezondheid van de aan de Amerikaanse Harvard-universiteit opgeleide econoom bleek al snel meer dan een (weinig succesvol) verkiezingsitem: het werd een reeël probleem. Tot ontsteltenis van zijn partijgenoten verscheen hun voorheen zo op publiciteit verzotte leider steeds minder in de openbaarheid. En, wat zo mogelijk nog problematischer werd gevonden: Dimitra, zijn zoveel jongere vrouw en tevens kabinetschef, steeds meer. Het leidde tot venijnige beschuldigingen dat 'Mimi', zoals Papandreou's derde echtenote in de pers steevast wordt aangeduid, als een nieuwe Eva Perron vergaande politieke ambities zou koesteren.

Of die ambities worden ingevuld, moet nog blijken. In elk geval hield Papandreou een voet tussen de deur over zijn vervanging als partijleider door gisteren te weigeren afstand te doen van zijn voorzitterschap. En dat is tekenend voor hem. Pasok is Andreas. De democratie mag dan zijn oorsprong hebben in Athene, binnen de Pasok leek het een vies woord. Jarenlang was er zelfs niets wat maar op de verkiezingen van een partijleider leek.

Papandreou stortte zich in '59 in de landelijke politiek, na twintig jaar 'ballingschap' in de VS. Maar zijn glorietijd brak pas aan na het verdwijnen van het kolonelsregime in 1974. Hij won de verkiezingen in '81, maar leek acht jaar later definitief het veld te moeten ruimen toen hij werd beschuldigd van corruptie. Hij kwam echter terug. Het is dan ook te vroeg om te stellen dat Griekenland het nu echt verder zonder hem moet stellen.