Duitse kerken vangen afgewezen Koerden op

BONN (AFP) - In een tijd dat de Duitse overheid alles in het werk stelt de toevloed van Koerdische vluchtelingen in te dammen proberen sommige kerken juist extra opvang te regelen voor mensen die Turkije ontvlucht zijn.

Een vijftigtal Koerden houdt op het ogenblik een hongerstaking in de protestantse Johanneskirche in de stad Saarbrücken om daarmee uitzetting te voorkomen. De kerk voert een regelrechte strijd tegen het strikte regeringsbeleid. De Johanneskerk volgt daarmee het voorbeeld van talloze andere kerken die de Duitse justitie en politie hebben dwars gezeten door hun poorten te openen voor mensen wier verzoek om politiek asiel niet werd gehonoreerd. “Het is niet legaal, maar wel legitiem vanuit ons geloof”, zegt een van de gemeenteleden van de Johanneskirche, waar afgelopen vrijdag de hongerstaking is begonnen.

Zo'n 56 Duitse kerken of kloosters bieden op het ogenblik onderdak aan 220 buitenlanders, wier mogelijkheden tot het verkrijgen van asiel zijn uitgeput. Onder hen zijn ongeveer 110 Koerden die Turkije zijn ontvlucht, zegt Martin Rapp, de leider van de oecumenische werkgroep voor kerkasiel in Keulen. Over het algemeen wordt het onderdak aan de buitenlanders gegeven op initiatief van geestelijken die erg betrokken zijn met de 'sociale actie' van hun gemeente en die het besluit om vluchtelingen, die zij al jaren kennen, het land uit te zetten niet willen aanvaarden, zegt Rapp.

Het kerkasiel is iets van de laatste jaren. In de jaren tachtig was er geen sprake van dat de kerken onderdak boden aan illegale immigranten. Pas sinds de asielwet in 1993 werd herzien en er strengere normen werden gesteld door de Duitse overheid schoten de kerken de asielzoekers te hulp. Rapp: “De wetgeving is zo restrictief dat het welslagen van een asielverzoek tegenwoordig een uitzondering vormt.” Voor hem is de houding van de kerk niets minder dan “een symbolische reactie op de tekortkomingen van de staat.”

De leiders van de katholieke en protestantse kerk, monseigneur Karl Lehmann en Klaus Engelhardt, hadden vorig jaar juli de staat al bekritiseerd in een gemeenschappelijke aanklacht. Zij wezen op hun historisch recht asiel te bieden, ook al gaat dat tegen de beslissingen van de regering in. De twee geestelijken bevestigden dat zeventig procent van de asielaanvragers, die hun toevlucht hadden gezocht tot de kerken, alsnog politiek asiel kregen in de Bondsrepubliek.

Maar het ministerie van binnenlandse zaken in Bonn stelt zich resoluut teweer tegen de praktijken van de kerk. Zij wil de 'rechten' van de kerk niet erkennen. Volgens woordvoerder Roger Kiel van binnenlandse zaken “kan dit op geen enkele manier worden aanvaard”. Door illegalen op te vangen verzetten de kerken zich “tegen het democratisch gevestigde recht”, zegt Kiel.

Volgens Martin Rapp staan de kerken steeds meer onder druk om hun acties te staken. Hij maakt zich boos om een twintigtal onderzoeken die het afgelopen jaar door de overheid naar geestelijken of leden van de kerkgemeente zijn uitgevoerd. Onlangs nog werd dominee Christian Arndt uit Hamburg officieel beschuldigd van 'medeplichtigheid aan een illegaal verblijf'', omdat hij een Koerdische familie onderdak had geboden.

De politie valt volgens Rapp steeds vaker de kerken lastig. “Ze zijn in september 1996 begonnen. In 1997 hebben politieagenten viermaal geprobeerd om vluchtelingen weg te halen uit kerkelijke gebouwen. In september nog werd een Koerdische familie met harde hand uit een protestantse kerk gehaald en vervolgens naar Istanbul overgebracht.

De initiatieven van de kerken stuiten op weerstand bij delen van de Duitse bevolking. Dit blijkt bijvoorbeeld uit een brandstichting in een kerk in het noordelijke Lübeck. Het gebouw werd ook met hakenkruizen beklad. Op de muur stond geschreven: 'Harig, je gaat er aan'. De leuze was gericht tegen de dominee die onderdak bood aan een Algerijnse familie.