Hoe vervang je binnen een etmaal een zieke zanger in de opera?

Van onze kunstredactie AMSTERDAM - Maandagavond zes uur in het Amsterdamse Muziektheater. Voor het begin van de uitvoering van Wagners 'Parsifal' onder leiding van Simon Rattle, komt het hoofd regie van de Nederlandse Opera het toneel op met een mededeling. Bariton Günter von Kannen is ziek en zijn vervanger is zojuist geland op Schiphol. Het vliegtuig was door mist vertraagd, maar verder geen nood: De opera kan gewoon beginnen want de vervanger van slechterik Klingsor hoeft pas in de Tweede acte op te komen.

Het publiek reageert hilarisch, maar haalt ook opgelucht adem: Gefluister in de rijen. Stel je voor...

Een dag later vertelt Karin Luiten, medewerker artistieke administratie bij de Nederlandse Operastichting, dat de opluchting ook voor haar en haar collega's groot was, toen duidelijk werd dat het vliegtuig vanuit Frankfurt met de nieuwe Klingsor ondanks een uur vertraging (half vijf in plaats van half vier) geland was: “Twee over zes landde het vliegtuig. Tien voor half zeven was invaller Hartmut Welker van de Frankfurter Opera hier en om kwart over acht moest hij voor het eerst op. In de pauze had hij nog net even tijd om de dirigent te spreken om wat regie-aanwijzigingen door te nemen. Ja, nipt was het allemaal wel.”

Het gebeurt niet alle dagen. Maar hoe lost een operagezelschap een plotselinge afzegging van een artiest op? Bestaan er voor elke rol lijsten met reserve-kandidaten? Van hoever komen ze en wanneer wordt een voorstelling in zo'n geval afgelast? Karin Luiten, die zelf de vervanging regelde, wil er wel iets over zeggen. Om tien uur 's ochtends hoorde zij dat Von Kannen ziek was. Als eerste belde ze daarop Henk Smit. Drie jaar geleden zong hij de bewuste partij onder leiding van Haenchen, dus zijn naam lag voor de hand. Luiten: “Het probleem is eigenlijk niet zozeer wie je moet bellen, maar in hoeverre de kandidaten ook zomaar beschikbaar zijn. Meestal bellen we niet direct met zangers, maar met impresario's en operahuizen. Die kunnen dan ook nog wel eens advies geven. Maar goed, Smit kon niet. Hij was verkouden, dus dan ga je verder bellen. Zo heb ik maandag de operahuizen van Düsseldorf en Keulen gebeld, maar dat lukte niet. Daarna kwam ik (het was inmiddels twaalf uur) in Frankfurt terecht. Welker kenden we overigens ook al. Vorig jaar heeft hij een keer ingevallen bij 'Der Fliegende Hollünder' (ook van Wagner).”

Het eerste de beste vliegtuig (half een) haalde Welker net niet, wel het tweede van half vier. Maar gezien de vertraging had het toen zelfs nog mis kunnen gaan, aldus Luiten.

Tot slot: Is het wel eens echt mis gegaan? Luiten: “In het ergste geval moet je een voorstelling afgelasten. Dat heb ik nooit meegemaakt. Wel viel er twee jaar geleden een tenor uit in 'Salomé' van Richard Strauss. De man zat rustig thuis in Berlijn, omdat hij dacht dat hij de volgende dag pas hoefde te zingen. Een vervanger was er niet. We hebben toen een regie-assistent bereid gevonden de plaats van Herodes in te nemen, zonder dat hij hoefde te zingen. Maar zoiets doe je natuurlijk alleen in het uiterste geval.”