Dijkstal: Politieke partijen moeten meer de boer op

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Vice-premier Dijkstal (VVD, binnenlandse zaken) is optimistisch over de toekomst van de politieke partijen.

Willen zij overleven, dan moeten ze wel 'de markt' beter leren kennen en bewerken, zei hij gisteren tijdens een door de vereniging Thorbecke georganiseerd debat over de democratie.

Hoe lang duurt het nog, vroeg Dijkstal zich af, voordat partijen dezelfde slag maken als bedrijven? “De wensen en voorkeuren van burgers zijn geïndividualiseerd en gefragmenteerd. Bedrijven zijn daar al lang achter. Als iemand vroeger voor een Volkswagen koos, dan bleef hij dat merk trouw. Die merkvastheid is er niet meer. Je moet je product iedere keer opnieuw verkopen.”

Partijen moeten dat volgens hem nog leren. “We weten nog veel te weinig van wat er onder de kiezers leeft. We houden ons vast aan opiniepeilingen en enquêtes, maar dat is niet toereikend. De mensen vinden nog steeds dezelfde dingen belangrijk als twintig jaar geleden.”

Van een kloof tussen politici en kiezers is volgens Dijkstal geen sprake. “Dat praten we ons aan. Het probleem is juist dat kiezers en gekozenen zo dicht op elkaar zitten, dat we door de bomen het bos niet meer zien. Er zijn in dit land geen mensen beter geïnformeerd dan Tweede-Kamerleden.”

De minister wil dan ook niet weten van een crisis. “In welvaart gemeten bevinden we ons met IJsland en nog wat landen al jaren eenzaam aan de top. Met de economische groei en het beperken van het financieringstekort lopen we in Europa voorop. Crisis? Waar hebben we het over? We leven in een gezegend land. Het gaat niet slecht met Nederland, ook niet met de parlementaire democratie.”

Dijkstal vindt dat paars na 1998 moet worden voortgezet, als de coalitie haar beleidsdoelen haalt en de kiezers daar positief over oordelen. Vergeleken bij de voorgaande decennia vindt hij het winst dat de grote partijen elkaar niet meer van samenwerking uitsluiten.

Maar de vorming van een 'nationaal kabinet' (paars plus het CDA), zoals door minister en D66-leider Van Mierlo geopperd, wijst hij af. Er moet wel oppositie blijven. “De huidige oppositie is succesvol. Ze maakt het ons lastig. Het kan nog wel beter.”