VVD geeft auto politiek-filosofische lading

,,Mobiliteit is een van de cementlagen van de samenleving en daarom een onaantastbaar recht. Het is fundamenteel voor ons bestaan en ons welbevinden, echt niet alleen voor de economie en de welvaart. Ik vind het een sociaal grondrecht dat in de grondwet thuishoort en zou daar graag een discussie over willen.''

VVD-kamerlid Niederer zegt dat in een toelichting op zijn uitspraak, eerder deze week in het kamerdebat over de begroting van Verkeer en waterstaat, dat mobiliteit een 'fundamenteel' recht van burgers is en de auto hét middel om dat recht uit te oefenen. ,,Daarom zal de overheid de auto onverkort moeten faciliteren met meer wegcapaciteit, in het bijzonder meer capaciteit van onze autosnelwegen'', zei hij. Hij bepleitte alle meevallers, óók die bij andere ministeries, geheel aan de aanleg van snelwegen uit te geven.

Met de verheffing van het gebruik van de auto tot 'fundamenteel recht' geeft de VVD voor het eerst een diepere, politiek-filosofische lading aan haar pleidooi voor méér wegen. ,,Door de grote achterstand in de aanleg van snelwegen heeft de overheid de burgers beperkt in dat fundamentele recht. Voor driekwart van alle kilometers in Nederland kiezen de mensen de auto. Daarmee geven ze aan dat de auto het belangrijkste vervoermiddel is. De overheid moet de auto ruim baan geven. Anders zullen mensen hun toevlucht in virtuele mobiliteit zoeken, via internet of de mobiele telefoon. Dat mag niet te veel ten koste gaan van de fysieke mobiliteit, als middel om elkaar écht te kunnen zien.''

Een 'fundamenteel recht' is een onaantastbaar recht. Niederer bestrijdt dat als mensen dat recht op mobiliteit uitoefenen, ze anderen beperken in rechten die net zo goed fundamenteel genoemd kunnen worden, zoals het recht op schone lucht en dus gezondheid, op ruimte, rust en stilte, veiligheid op straat en op een leefbare woonomgeving.

,,Dat ben ik niet met u eens. Auto's die stilstaan in de file veroorzaken plaatselijk veel meer vervuiling dan auto's die door kunnen rijden. U hebt gelijk, auto's die stilstaan maken minder lawaai, dus het recht op stilte boet bij een goede doorstroming wat in op het recht op schone lucht. Maar daarvan zeg ik dat de overheid zich voldoende van haar verantwoordelijkheid kwijt door geluidswallen aan te leggen en woningen te isoleren.''

,,Het fundamentele recht op mobiliteit laat zich dus goed combineren met andere fundamentele rechten, ook met het recht op veiligheid. Voor dat laatste moeten we in de bebouwde kom, waar de meeste ongelukken gebeuren, meer agenten inzetten. Ongelukken voorkom je nooit helemaal, dat is een utopie die je alleen bereikt door iedereen volledig immobiel te maken.''

Uw fractievoorzitter, Dijkstal, timmert aan de weg met de boodschap dat de vrijheid van burgers onlosmakelijk is verbonden met hun vermogen verantwoordelijkheid te dragen. Kunnen automobilisten die verantwoordelijkheid aan als je ziet hoe massaal ze op de stoep parkeren, fietsstroken blokkeren en collectief de 100 km-grens negeren?

,,Kijk eens naar Amerika met zijn rustige en ontspannen verkeer: easy does it. Dat komt doordat ze daar wél voldoende ruimte bieden voor de uitoefening van het fundamentele recht op mobiliteit.''

,,Doordat wij in Nederland achter zijn gebleven met de aanleg van snelwegen, ontstaat hier de drang om je eigen regels te stellen. Die drang zal verdwijnen als we de auto voldoende ruimte bieden. Daarnaast zal de overheid, met voorlichting over verkeersveiligheid, de automobilisten onder ogen moeten houden dat verkeersregels niet zozeer zijn bedoeld om hun vrijheid te beknotten, als wel om juist hun fundamentele recht op mobiliteit te kunnen waarborgen.''

Vindt u het verantwoordelijk gedrag als mensen hun kinderen met de auto naar school brengen? Geven ze het goede voorbeeld aan hun kinderen? Ze maken de straat voor fietsende kinderen onveilig, waardoor meer mensen geneigd zullen zijn hun kinderen met de auto te brengen. Dat is dan 'veiliger'.

,,De kleine gemeenschappen van vroeger met de school, kerk en winkel dichtbij bestaat steeds minder. De afstanden zijn groter geworden en daarom brengen meer mensen hun kinderen met de auto naar school.''

Maar die afstanden tussen voorzieningen zijn juist dóór de auto groter geworden. Dankzij de snelheid van auto's kunnen we grotere afstanden overbruggen, wat ertoe leidt dat voorzieningen als scholen en winkels op grotere afstanden van elkaar worden gebouwd. Vervoer dat wordt aangeprezen omdat het bestemmingen dichter bij elkaar brengt, heeft juist het effect dat deze doelen van elkaar verwijderd raken.

,,De Amerikanen hebben dat goed geregeld, met het systeem van de schoolbus. Zouden we in streken waar de afstanden zo groot zijn geworden niet eens moeten kijken of we het vervoer naar school en huis op die wijze kunnen regelen? Ook dát hebben de Amerikanen beter dan wij gefaciliteerd. Natuurlijk, meer auto's op de weg kán een negatief effect op de verkeersveiligheid hebben. Maar ik zou die spiraal niet willen doorbreken door de auto geen ruim baan te bieden.''