Steeds meer aanhang voor extreem-rechts in Duitsland

Van onze correspondent BERLIJN - Het rechts-extremisme in Duitsland neemt in omvang toe. Er komen steeds meer aanhangers, die ook steeds vaker geneigd zijn geweld te gebruiken. Relatief veel sympathisanten wonen in de deelstaten in het voormalige Oost-Duitsland.

Dat blijkt uit het jaarverslag over 1997 van het Duitse instituut dat de grondwet moet beschermen (BvF), te vergelijken met de Nederlandse BVD. Politici van alle partijen hebben verontrust op het rapport gereageerd. Een enkeling bepleit al een verbod van extreem-rechtse partijen.

De rechtse groepen hebben een kleine vijftigduizend aanhangers, enkele duizenden meer dan in 1996. Van hen is een groep van achtduizend mensen bereid geweld te gebruiken, aldus het jaarverslag dat gisteren door de minister van binnenlandse zaken, Manfred Kanther (CDU), is gepresenteerd.

Spectaculair is de stijging van het aantal delicten die een extreem-rechtse achtergrond hebben. In 1997 waren dat er bijna twaalfduizend, ruim 34 procent meer dan het jaar ervoor. Het gaat daarbij niet alleen om gewelddaden, maar ook bijvoorbeeld om het gebruik van nazi-symbolen en wat in de Duitse strafwet 'volksopruiïng' heet.

Het rapport verschijnt anderhalve week na de opmerkelijke verkiezingsoverwinning van de Deutsche Volksunion (DVU) in de Oost-Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Deze extreem-rechtse partij, geleid door de omstreden uitgever Gerhard Frey, wist bijna dertien procent van de stemmen te krijgen. De partij heeft inmiddels besloten mee te doen aan de verkiezingen eind september in de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern, in het noord-oosten.

De minister van binnenlandse zaken van Nedersaksen, de SPD'er Glogowski, wil dat partijen als de DVU bij de wet worden verboden. Dat is volgens hem de beste methode om de groei van het rechts-extremisme de kop in te drukken.

De oproep van de sociaal-democraat is heftig bekritiseerd door politici van CDU en CSU. Horst Eylmann, voorzitter van de Bondsdagcommissie voor justitie, zei gisteren: “Een verbod is het domste wat we kunnen doen. We moeten deze partijen met open vizier bestrijden en de aanhangers met argumenten overtuigen dat ze verkeerd bezig zijn.”

Vooral in progressieve hoek wordt opgemerkt dat de christen-democraten met twee maten meten. In de jaren zeventig en tachtig, toen Duitsland werd geplaagd door een serie bloedige aanslagen van de linkse terreurgroep Rote Armee Fraktion, waren CDU en CSU, maar ook de SPD, er als de kippen bij om extreem-linkse clubs te verbieden. Extreem-rechtse groeperingen, die steeds brutaler worden, mogen nu gewoon hun gang gaan.

Volgens de regeringspartijen zijn er betere middelen om de DVU en aanverwante partijen te bestrijden dan een verbod. Zo moet de binnenlandse veiligheidsdienst hen nadrukkelijk in de peiling houden en vooral controleren of ze de grondwet niet schenden.

Het rechts-extremisme heeft z'n zwaartepunt in de Oost-Duitse deelstaten Brandenburg en Mecklenburg-Vorpommern. In Brandenburg, dat om de hoofdstad Berlijn ligt, is sinds enkele maanden een speciale politie-eenheid actief. Zij moet extreem-rechts in kaart brengen en uitwassen bestrijden.

Uit het rapport van de BfV blijkt overigens dat ook extreem-links steeds vaker over de schreef gaat. Het aantal delicten steeg van 2535 naar 3079, een toename van 21 procent. Maar uit de cijfers valt op te maken dat het geweld uit deze hoek veel minder omvangrijk is dan dat uit extreem-rechtse hoek.

De binnenlandse veiligheidsdienst maakt zich zorgen om enkele duizenden linkse autonomen, die hun basis vooral in Berlijn en Hamburg hebben. Ze zijn bij alle demonstraties en zoeken voortdurend de confrontatie met de politie. Eind vorige week probeerden ze met geweld een manifestatie van extreem-rechts in Leipzig te verstoren. Later op de dag hielden ze huis in Berlijn. In totaal raakten tientallen mensen gewond, onder wie politie-agenten.

De linkse Rote Armee Fraktion heeft zich enkele weken geleden formeel opgeheven. De terreurgroep had al jaren geen aanslagen meer gepleegd.