Rekenkamer oordeelt hard over Staatsloterij

Van een onzer verslaggevers

Dat staat in een rapport van de Algemene Rekenkamer, dat gisteren is verschenen. Volgens president H. Koning is echter geen fraude aangetoond. De Rekenkamer doet dan ook geen aangifte bij justitie. Er zijn “niet zodanige strafbare feiten geconstateerd” dat die een dergelijke stap zouden rechtvaardigen.

Ook de deelnemers aan de Staatsloterij zijn op geen enkele manier de dupe geworden van de praktijken van de directeur. “Er is geen sprake van dat er geen prijzen zijn uitgekeerd”, aldus Koning.

Toch is het rapport van de Rekenkamer hard van toon. Bij de in 1992 geprivatiseerde Staatsloterij ontbraken richtlijnen en procedures voor offertes 'nagenoeg geheel'. Daardoor kon Van Gastel in zee gaan met bevriende bedrijven.

Zo kreeg het inmiddels failliete mailingbedrijf APM een belangrijke opdracht hoewel de keuze “bedrijfseconomisch onvoldoende onderbouwd” was. Van Gastel had in dit bedrijf een aanzienlijk aandelenbelang. De ervaringen met de produkten die APM leverde, waren “niet onverdeeld gunstig”.

Verder had de directeur belang bij gunstige resultaten van het bedrijf Synergie BV, dat voor de Staatsloterij een extern computernetwerk moest opzetten. Bij de verkoop van aandelen Synergie die Van Gastel in zijn bezit had, werd de overnameprijs namelijk afhankelijk gesteld van de financiële resultaten die dit bedrijf zou behalen.

In een derde geval bleek Van Gastel commissaris te zijn van Commotio BV, het bedrijf dat de verkoop van staatsloten wilde uitbreiden. Net als in de twee andere voorbeelden gaf de directeur tegenover de Rekenkamer over zijn rol aanvankelijk “onjuiste en/of onvolledige informatie”. De schade die Van Gastel de Staatsloterij heeft berokkend, is volgens de Rekenkamer niet te kwantificeren. Bij de verzelfstandiging gingen veel documenten verloren.

De raad van commissarissen wordt verweten, onvoldoende toezicht te hebben gehouden op de handelwijze van Van Gastel. Koning zei het merkwaardig te vinden, dat de commissarissen zo snel de conclusies overnamen van een intern accountantsrapport, waaruit bleek dat de directeur niets te verwijten was. Dit rapport is volledig achterhaald door het onderzoek van de Rekenkamer.

Vijf van de zes commissarissen, bij wie Van Gastel veel krediet had, traden afgelopen weekeinde af. Zij deden dat uit protest tegen de bemoeienis van het ministerie van financiën. Maar volgens de Rekenkamer is van buitensporige bemoeizucht juist niets gebleken. Onder druk van staatssecretaris Vermeend van financiën trad later ook de zesde commissaris, de vertegenwoordiger van de staat, af.

Vermeend onderschrijft de conclusies van het rapport van de Algemene Rekenkamer, zo laat hij de Tweede Kamer in een brief weten. Hij heeft inmiddels nieuwe commissarissen benoemd. Onder hen bevinden zich de bankier Hazelhoff en oud minister van justitie, Korthals Altes.

- Meer op pagina 3