De hitte als moordende vijand

In de moordende hitte van Sevilla staat voor vanavond de marathon op het programma. Volgens sportarts Peter Vergouwen is het gekkenwerk om onder die omstandigheden 42 kilometer af te leggen. ,,Als je te ver door de grens gaat, kun je je lichaam blijvend beschadigen.''

Vergouwen: ,,Greg van Hest wilde hier zelf niet lopen. Gelukkig maar, want ik had het hem keihard moeten verbieden. Voor mij was het onacceptabel geweest als een Nederlander had meegedaan. Hartje zomer in Sevilla, dan is er maar één redelijk tijdstip: bij zonsopgang áánkomen.''

De vrouwen starten zondagochtend echter om 9.05 uur, de mannen vanavond om kwart voor zeven. Afgelopen zaterdag liep het kwik tijdens het snelwandelen op tot boven de veertig graden. De talrijke uitgedroogde deelnemers die per brancard werden afgevoerd, haalden de televisie niet. Zulke beelden zijn immers geen reclame voor de sport. ,,De hitte veranderde de weg in een inferno'', herinnert de Spanjaard Valentin Massana zich. Hij had nog geluk, want zijn onderdeel begon ruim een uur later dan de marathon vandaag.

Vergouwen: ,,Dr. Alonso, voorzitter van de medische commissie, sprak de historische woorden: 'We hebben geprobeerd het tijdstip te wijzigen, maar daar zijn we niet in geslaagd. U weet wel waarom.' Dat toont de onmacht van ons medici aan. Wij moeten vechten tegen een bolwerk van regenten, geld, media en het dictaat van prime-time.''

Sandro Giovanelli is namens de IAAF verantwoordelijk voor de programmering. Hij zwichtte niet voor de druk van de teamartsen. Wel verdubbelde hij het aantal verzorgingsposten langs het parkoers, dat weinig schaduw kent. In plaats van om de vijf kilometer staan hulpverleners nu om de 2500 meter opgesteld.

Vergouwen: ,,Lopers kunnen tijdens de wedstrijd hoge koorts krijgen. Ze zullen rondrennen met bizarre lichaamstemperaturen van boven de veertig graden. In normale omstandigeheden ga je zweten als het bloed de door arbeid opgewekte warmte naar de huid transporteert. Maar een hoge buitentemperatuur bemoeilijkt dat proces.''

Wereldrecordhouder Ronaldo da Costa trok zich een paar weken geleden terug. De Braziliaan was niet de enige. In 1998 alleen klokten 48 atleten onder de 2.10. Het zwakke deelnemersveld van deze WK telt slechts dertien duurlopers met zo'n scherp persoonlijk record. De afvallers kennen de geschiedenis.

Kampioenschappen vinden standaard in de zomer plaats. Het loskoppelen van de marathon is vaak geopperd, maar 'marketing-technisch' niet verstandig. Zo heet als in Sevilla was het evenwel nergens. Dat belooft wat.

De Spanjaard Bordin (EK, Split 1990), de Japanner Tanigushi (WK, Tokio 1991), de Koreaan Hwang (OS, Barcelona 1992), de Zuid-Afrikaan Plaatjes (WK, Stuttgart 1993), de Koreaan Bong-Ju (OS, Atlanta 1996); stuk voor stuk triomfators in hete oorden van wie daarna nooit meer iets is vernomen.

Vergouwen: ,,Ik wil voorop stellen dat ieder mens anders reageert op hitte. Maar in de praktijk heb ik vaak genoeg gezien waar vochtverlies en ontwatering toe kunnen leiden. Celprocessen verlopen niet meer goed als de lichaamstemperatuur aanzienlijk stijgt. Spieren worden moe, er ontstaat kramp, het bewustzijn daalt, hoofdpijn treedt op en de co''ordinatie verdwijnt. Met alle gevolgen van dien. Eén keer supra-zondigen kan het definitieve einde betekenen van een carrière.''

Al in 1984 heeft het hoogwaardige American College of Sports Medicine wedstrijdorganisatoren en sponsors geadviseerd wat gezondheidsmatig acceptabel is. Langdurige inspanning in 23 tot 28 graden Celsius was 'erg risicovol'. Hetere omstandigheden werden niet beschreven, omdat het bij de wijze heren niet op kwam dat vijftien jaar later een marathon gelopen zou worden bij temperaturen van rond de veertig graden.

Vergouwen: ,,Ik vind het de hypocrisie ten top dat de internationale atletiekfederatie de mond vol heeft van bescherming van de gezondheid van de atleten. Ze maken een dopingreglement voor de goede sier. De kleinste schending daarvan hangen ze aan de grote klok, maar deze gekte tikt veel harder aan.''

Manager Jos Hermens heeft zijn atleten geadviseerd om Sevilla te mijden. ,,Het kan ze gewoon hun carrière kosten.'' Hij meent dat deze ene dag zoveel schade kan aanrichten dat een atleet daarna nooit meer een persoonlijk record zal noteren.

Vergouwen: ,,De gevolgen op de lange termijn uiten zich alleen bij grensbelasting. Zo iemand zal nooit zijn oude top meer halen. Als hij weer een marathon wil lopen, kan hij niet meer bij de voorraadschuren die hem moeten redden. Niet alleen spiercellen en het centrale zenuwstelsel zijn beschadigd, ook de enzymen die hem helpen zijn reserves op te bouwen en op te nemen. De valkuil is dat je niet alle ontstane problemen vandaag al merkt. Als een atleet uitgeput over de finish komt, wie zegt dan dat daar niks is gebeurd?''