Kritische wereldgids geen praktische koopgids

Wereldgids voor consumenten; Wenken voor bewust winkelen. Samengesteld door Hans van de Veen. Uitgave: Novib, Consumentenbond, uitgeverij Nijgh en Van Ditmar, f 25,-

Voor de consument die graag spullen koopt die op een fatsoenlijke wijze tot stand zijn gekomen - milieu- en diervriendelijk, met respect voor arbeidsrechten, zonder kinderarbeid - hebben de Consumentenbond en de Novib nu een gidsje uitgegeven. De 'Wereldgids voor consumenten, wenken voor kritische consumenten' is een prima initiatief, aangezien er op dit gebied in Nederland, in tegenstelling tot Groot-Brittannie en de Verenigde Staten, nog niks verkrijgbaar is.

Vroeger betekende kritisch inkopen meestal de boycot van een produkt uit een land waarvan de regering niet deugde. Outspan-sinaasapppels uit Zuid-Afrika bijvoorbeeld, of granny smith-appels uit Chili. Maar tegenwoordig maken consumenten zich meer zorgen over het milieu - geen tropisch hout kopen om het regenwoud te behouden - en arbeidsomstandigheden - geen tapijten aanschaffen die door kinderhandjes in India of Pakistan zijn vervaardigd. Hoog tijd dus voor een gids die meer vertelt over welke produkten uit de derde wereld nu wel en welke niet in orde zijn.

Helaas, de uitwerking van dit zeer relevante uitgangspunt is mager. In de gids staan, na een lange inleiding met achtergrondinformatie, ongeveer twintig produkten in hoofdstukken beschreven, daaronder groente, vlees, elektronica, hout, cacao, koffie. Zij worden voorafgegaan door een uitleg over de situatie op de wereldmarkt van dit specifieke produkt en bekeken vanuit de positie van de arme landen in het zuiden. Op zich interessante maar niet nieuwe informatie, die helaas wel veel plaats inneemt.

Niet veel plaats blijft er daarentegen over aan het einde van ieder hoofdstuk voor de uiteindelijke kooptips. En die vallen meestal nogal tegen ook. Vaak komt de tip dat bij de wereldhandel of de natuurvoedingszaak dit produkt vervaardigd in de derde wereld te verkijgen is. Dat weet toch ieder kritische consument al? En helaas ook vaak volgt de tekst: hierover is niet meer informatie voorhanden dus een goed advies is niet te geven.

Terug naar de door twijfel overmande visklant. De kooptips onder het hoofdstuk 'vis' zijn fragmentarisch. Tip een meldt dat het beter is vis te kopen van een kleine producent uit de derde wereld dan van een grote. Maar, zo vervolgt de tip, helaas is bij de visboer niet te achterhalen of de vis in de netten van een grote of kleine visser heeft gelegen. De tweede gaat over tonijn uit blik: die kan je het beste kopen als de het beest is ingeblikt waar het gevangen is. En het label 'dolfijnvriendelijk' mag niet ontbreken. Een derde tip meldt dat je geen zalm moet hebben uit Maleisie of Thailand, want dat die met drijfnetten worden gevangen. En de vierde en laatste gaat over een geheel ander aspect, namelijk of vis wel goed voor je gezondheid is (tip: beter zeevis eten dan zoetwatervis en zeker geen schelvislever). Maar wat te doen met de garnalen? De gids blijft dit antwoord, en ook dat op vele andere vragen, schuldig.

Dit boekje is daarom een aardig naslagwerk voor wie wat algemene informatie wil over internationale handelsprodukten. Maar een praktische gids voor de kritische consument is het niet. Op die laatste moeten we dus nog altijd wachten. Wellicht dat in een tweede druk de kooptips kunnen worden aangevuld.