Onverwachte bijval voor bewoners Ruigoord

Van een onzer verslaggevers DEN HAAG - Is de voorziene uitbreiding van het westelijk havengebied in Amsterdam een motor voor de werkgelegenheid? “Dat is echt de grootste leugen die ik de laatste decennia heb mogen beluisteren”, foeterde prof. L. Bak, planoloog aan de Vrije universiteit in Amsterdam.

Bak, die afgelopen najaar een onderzoek uitvoerde naar de Amsterdamse plannen voor de aanleg van een insteekhaven in de Houtrakpolder, ontpopte zich gisteren bij de Raad van State onverwacht tot joker van de bewoners van het natuurgebied Ruigoord. Die verzetten zich al vele jaren tegen uitbreiding van het Amsterdamse havengebied in westelijke richting, daarin gesteund door de gemeente Haarlemmerliede dat Ruigoord nu nog binnen haar gemeentegrenzen heeft. Als Amsterdam zijn zin krijgt, gaat een deel van de Houtrakpolder inclusief Ruigoord echter bij Amsterdam horen. De Raad van State moet in het geschil nu beslissen.

Het Amsterdamse havenbedrijf stelt dat in de nieuwe haven 47 000 mensen aan de slag kunnen. Bak bracht daar tegenin dat tussen 1982 en 1992 de werkgelegenheid in de overslagsector slechts met anderhalf procent groeide. ondanks een forse groei in bedrijvigheid. Om zóveel mensen aan een baan te helpen, is een veel groter gebied nodig, aldus de planoloog. Ook ziet hij absoluut geen reden natuurgebied op te offeren aan de 'Afrika-haven'. Op dit moment staan er nog 5 à 600 hectaren aan havenbedrijfsterreinen leeg langs het Noordzeekanaal, waarvan 200 binnen Amsterdamse grenzen, terwijl de jaarlijkse vraag de 30 hectaren niet te boven gaat. Bovendien wordt de concurrentie van zeehavens met landinwaarts gelegen havens als Amsterdam steeds scherper.

Leegstand en inefficiënt grondgebruik zullen het gevolg zijn van de nieuwe haven, voorspelde Bak. Daar is nu al sprake van: veertig procent van de bedrijven op het Amsterdams haventerrein is niet zeegebonden.

Enigszins overvallen door de frontale aanval uit onverdachte hoek hielden de gemeente Amsterdam, de provincie Noord-Holland en het havenbedrijf zelf staande dat er een 'economische noodzaak' is voor de uitbreiding. Volgens de provincie is er “ná aftrek van harde plannen inclusief Ruigoord” nog een tekort van vierhonderd hectare aan bedrijventerrein. Om snel aan die behoefte te kunnen voldoen wil Amsterdam de voorziene insteekhaven van 1800 meter nog eens honderd meter langer maken, zonder daarbij een onderzoek te hoeven uitvoeren naar de gevolgen voor het milieu. Zo'n onderzoek is sinds enkele jaren verplicht, maar enkele decennia daarvoor was Ruigoord al bestemd tot uitbreidingsgebied voor de Amsterdamse havens.

Volgens de Stichting Zuid-Kennemerland Natuurlijk en de bewoners van Ruigoord moeten echter de gevolgen voor het milieu alsnog in kaart worden gebracht. “De Afrikahaven is slechts de eerste stap op weg naar het verloren gaan van het natuurgebied”, vreest de woordvoerder van Zuid-Kennemerland Natuurlijk. Hij vindt dat Amsterdam tenminste als compensatie elders ten westen van Amsterdam een natuurgebied moet aanleggen. Een milieutoets “vloeit voort uit de grootschaligheid van het project”, betoogde advocaat L. Hamer namens de bewoners van Ruigoord. Hij wees erop dat de uitbreiding van de Amsterdamse haven qua grootte het vierde project in Nederland is.

In de uitbreidingsplannen is ook een vuilstortplaats voorzien, die voor een deel voorbij de nieuwe gemeengegrens tussen Amsterdam en Haarlemmerliede komt te liggen, in het natuurgebied Hofambacht. De provincie Noord-Holland heeft onlangs daarmee ingestemd hoewel ze altijd had gezegd dat Hofambacht in ieder geval behouden dient te blijven als natuurgebied. Als compromis wordt de vuilstort met aarde afgedekt.