Draaiboek was gebaseerd op Veewet uit 1920

GEMERT - “Wij verdienen het niet te worden weggezet als sjoemelaars en rommelaars.” De frustratie onder varkenshouders in Noord-Brabant zit diep. Gisteravond, tijdens een manifestatie in Gemert, waar op waardige wijze werd herdacht dat één jaar geleden in Venhorst de varkenspest uitbrak, wees de beschuldigende vinger richting Den Haag.

Een jaar geleden was daar op 3 februari al bekend dat er varkenspest heerstte, maar de diagnose moest eerst nog officieel worden bevestigd voordat maatregelen werden getroffen. Dat scheelde een dag tot anderhalve dag. Met, naar later bekend, rampzalige gevolgen. De manifestatie waarop zo'n drieduizend varkenshouders en hun familieleden waren afgekomen, stond in het teken van de presentatie van het boek 'Slachtoffers van een sluipmoordenaar'. Het boek zou aanvankelijk door tien agrariërs uit Odiliapeel worden geschreven. Journalisten weten te weinig van de sector en maken blunders, was de redenering. Maar uiteindelijk namen ze toch drie landbouwjournalisten in de arm. Het eerste exemplaar werd gisteravond overhandigd aan het eerste slachtoffer van de pest, varkensboer Mari Melis uit Venhorst. Die verklaarde zich “belazerd” te voelen. Door de overheid, maar ook door het overtreden van het fokverbod door zijn collega's. “Daardoor ging De Peel veel langer op slot.”

Boeren en boerinnen getuigden gisteren emotionele tijden te hebben beleefd. Een boerin vertelde in tranen hoe haar zoontje reageerde toen de varkens dood moesten. “Dan krijgt onze pap tenminste meer tijd voor ons. Dan kan hij eindelijk mijn crossfiets maken.” Een boer sprak van ontwrichting. “Eerst het gevecht 'hoe hou ik het buiten de deur', en dan overkomt het je toch nog.” Het ministerie van landbouw heeft bij de bestrijding fout op fout gestapeld, concluderen de auteurs van 'Slachtoffers van een sluipmoordenaar'. “Als ons land op overstromingen zo was voorbereid, stond Nederland nu enkele meters onder water.” De zwarte piet van het drama ligt dan ook ten onrechte nadrukkelijk bij de boeren. Een treffend voorbeeld: “Het draaiboek 'varkenspest' dat geraadpleegd werd, repte over het gebruik van telexen, bevatte 9-cijferige telefoonnummers en was nog gebaseerd op de Veewet van 1920.”

Ook blijkt uit het boek dat veel varkenshouders zich gekwetst voelden door reacties, waaronder ook insinuaties, van de buitenwacht. In de media verschenen, al dan niet terecht, vooral verhalen over gerommel met sperma buiten de KI om, overtredingen van het fokverbod en zelfs over opzettelijke besmetting om van financiële regelingen te kunnen profiteren en van overvolle stallen af te komen.

De totale schade van de ramp wordt in het boek becijferd op 7,1 miljard gulden. En over de herstructurering die volgde: “Sinds de sluiting van de staatsmijnen in Limburg heeft de overheid nooit meer zo sterk in een sector ingegrepen.”

Gisteravond traden cabaretiers op en sprak de commissaris van de koningin. De meeste bijval evenwel kreeg boerenvoorman H. Verkampen, die verklaarde ten aanzien van het overheidsbeleid 'de onderste steen boven' te willen. “Wij hebben de bewijzen dat er is gefaald. Ik ken geen varkenshouder meer die nog vertrouwen heeft in de landelijke overheid.”