theater

Nog te zien op 15 en 16 september.

Het Friese toneelgezelschap Tryater en Heerenveense voetballers produceren met zo'n vijfhonderd medewerkers het evenement waarvoor Bouke Oldenhof de veeltalige tekst schreef en Jos Thie de regie voert. Fragmenten uit het leven van de befaamde Abe Lenstra en uit een sensationele wedstrijd op 7 mei 1950, waarin Heerenveen een 1-5 achterstand bij rust in een 6-5 overwinning op Ajax omzette, vormen de spil van de voorstelling. Het gebruik daarbij van muziekgroepen, koren, belichting, vuurwerk, een koorddanser en honderden figuranten die als toeschouwers bij de reconstructie van de legendarische wedstrijd aanwezig zijn, draagt bij tot een verrassend schouwspel.

Voetballers mogen soms wel eens op acteurs lijken, acteurs zijn over het algemeen geen voetballers. De rol van de voetballende Abe is dan ook een andere dan die van de Lenstra buiten de lijnen. In het begin van de produktie (die net als een wedstrijd verdeeld is in twee helften van drie kwartier) is hij nog de jongen die met zijn vrienden over voetbalschoenen praat. Inmiddels geeft een werklozenkoor een tijdsbeeld. Een poosje later verschijnt Abe als een echte sportman op de training, weinig geïnteresseerd in de warming-up van voorzitter Huisman. Dat geeft al enigzins een karakterbeeld; de echte Abe Lenstra schijnt nogal nuchter te zijn geweest, zowel vriendelijk als eigenzinnig, en in ieder geval steeds zijn eigen weg gaand.

Abe's levensloop wordt vervolgd in de oorlogsjaren, bij de bevrijding en bij het behalen van het noordelijk kampioenschap. Als bijzonder cadeau krijgt hij een groot pakket waaruit zijn vrouw Hil in bruidsjurk tevoorschijn komt. Per helikopter arriveert de president van de Italiaanse voetbalclub Fiorentina, die Abe wil strikken voor een fantastisch contract. Maar Abe blijft liever een Heerenveense amateur.

Opmerkelijk is verder een scène op een meer, waarop een geblesseerde Abe in een bootje zit te vissen, terwijl zijn voorvaderen op de oever staan. De beide helden uit de Kameleon-serie komen naar hem toe varen en in een bootje met Amsterdamse toeristen zitten grote bewonderaars. Op een groot ledikant krijgt Abe een nachtmerrie, hij worstelt met het probleem dat hij in het Nederlands elftal steeds wordt opgesteld op een plaats die hem niet zint. Dan komt de omstreden vraag over wel of niet betaald voetbal aan de orde. Abe vertrekt naar Enschede. Op oudere leeftijd ziet men hem in een rolstoel in gesprek met Michels, die eens in Ajax speelde en in Los Angeles verblijft. Aan het slot haalt hij met zijn vrouw herinneringen op aan de onvergetelijke wedstrijd tegen Ajax en terwijl hij haar aanwijzingen geeft bij het opsporen van kievitseieren, worden een paar doelpuntenscènes uit de wedstrijd herhaald.

De grote vraag was of het zou lukken de wedstrijdfragmenten zonder al te grote mislukkingen na te spelen. Het radiografisch besturen van de bal - zoals dat gebeurt in de droom van Abe - kan in een wedstrijd nu eenmaal niet gerealiseerd worden. Ik kan niet beoordelen hoe vaak het naast schieten wel of niet zo bedoeld was, maar dit deel van de produktie was in elk geval een van de spannendste, hoewel de uitslag van tevoren vaststond. Die spanning geldt niet voor alle kleinere scènes waarin de fragmenten uit Abe's leven worden gespeeld. De acteurs staan op het grote veld zo ver van het publiek af, dat men ze afzonderlijk moeilijk herkent en soms is ook niet duidelijk uit wiens mond de zeer versterkte tekst komt.

Tegenover dit bezwaar staat het bewonderenswaardig sterke showelement. Maar het onderdeel over Abe's bezoek aan de voetbalgrootheid Michels, die met veel show wordt ingeleid, duurt te lang. Mede omdat hetzelfde voor de slotscène met Abe en Hil geldt, dreigt zo een anticlimax. Met veel enthousiasme, vuurwerk en ander spektakel wordt gelukkig toch nog een apotheose bereikt.